88 DE SAMENSTELLING EN VORMING VAN DE ZURE GRONDEN 



Hetzelfde geldt van de kali ; deze houdt gelijken tred met de zwaarte. De 

 zwaarste klei houdt de meeste kali in, de ligtste slechts de helft daarvan. 

 Maar dit geldt niet van de kali in het onoplosbaar silicaat. Daarin neemt de 

 kali en evenzoo de natron l ) toe, als de zwaarte afneemt, om dezelfde reden 

 als zooeven vermeld is. Meer zand houdt meer veld spathachtige verbindingen in. 



De hoeveelheden kalk en magnesia in het onoplosbare silicaat zijn te gering 

 om daaruit gevolgtrekkingen te maken. 



Als men nu in aanmerking neemt : 1° dat de zure spierklei I 4 (die in karakter 

 overeenkomt met de Dargmaibolt II, voor zooverre zij beiden sterk zuur zijn) 

 niet minder kali, natron, kalk, magnesia in het onoplosbare silicaat bevat dan 

 de versche Uklei, en 2° dat de verschillen tusschen de zeven aardsoorten op 

 eene oorspronkelijk andere samenstelling, wat het klei- en het zandgehalte betreft, 

 kunnen teruggebracht worden, — dan acht ik Virchow's meening geenszins 

 aannemelijk. 



IV. De werkingen in de zure klei, in haar onderling 



VERBAND BESCHOUWD. 



In klei, door brak water gedrenkt of langs anderen weg gipshoudend gewor- 

 den, heeft op eene zekere diepte beneden de oppervlakte, onder den invloed van 

 rottende plantaardige of dierlijke stoffen, eene vorming plaats van zwavelijzer, 

 aan welke vorming moeten deelnemen oplosbare sulphaten en dat ijzeroxyde 

 (oxydule), hetwelk het zwakst in de klei gebonden is. De nieuw aangeslibde 

 kleilaag, welke de kwelders vormt in den Dollard, heeft eene zwarte kleur, 

 voor zoover zij met water bedekt is ; in de nieuwe Dollardpolders neemt men 

 die zwarte kleur der jongste kleilaag nog overal waar op eene zekere diepte, 



') De natroncijfers van Virchow in het onoplosbare silicaat van III, II en I komen mij zeer 

 hoog voor, en daarentegen zou men de kalicijfers (de geheele hoeveelheid) iets hooger verwachten. 

 Eene tweede reeks analysen van Virchow van een Dargmaibolt (II, 1), aan de oppervlakte gelegen, 

 en van eene daaronder liggende Maibolt (II, 2), geeft cijfers voor de kali en natron die veel btter 

 met de mijne overeenstemmen, namelijk: 



bijna 3.0 pCt. K 2 O 

 /' 3.0 * // 



0.9 pCt. Na 2 

 0.7 * » 



