IN HET NEDERLANDSCH ALLUVIUM. 89 



beneden 1.4 — 1.8 M. afhankelijk van den waterstand l ). Ook neemt men dit 

 verschijnsel waar onder het plaveisel der steden. 



Die zwarte kleur verdwijnt, zoodra de aarde aan de lucht opdroogt. 



Dit zwavelijzer is Fe S, want het ontwikkelt met verdunde zuren zwavel- 

 waterstof. Dat de klei zelve dikwijls naar zwavelwaterstof riekt, als zij versch 

 opgedolven wordt, heb ik meermalen waargenomen. Uit de darg, die ik in het 

 Lageland (Duirswolde) van de provincie Groningen op eene diepte van 0.6 en 

 nog dieper verzamelde, kon met water H 2 S afgedestilleerd worden ; zij bevat 

 veel sulphaat 2 ). Ook de blauwe klei riekt somtijds bij de opgraving naar 

 H 2 S (zooals die bij Korengarst en elders in het Lageland). Koolzuur en hu- 

 muszuren kunnen dit zwavelwaterstofgas vrijmaken, tenzij bij de rotting reeds 

 onmiddellijk eenige zwavelwaterstof ontsta. De vorming van Fe S en van 

 eenig H 2 S in de zeeklei, zoodra zij met water gedrenkt is, en van de vrije 

 toetrediDg der lucht afgesloten, is dus bewezen. Aan de lucht oxydeert zich 

 dat zwavelijzer zeer snel, en wanneer koolzure kalk in de klei aanwezig is, 

 vormt zich weder gips en hydratisch ijzeroxyde. De klei wordt dan niet zuur. 

 De reductie van gips en van ijzeroxyde blijft niet beperkt tot de vorming van 

 Fe S ; ook een in zuren onoplosbaar en kristallijn zwavelijzer (pyriet Fe S 2 ) 

 wordt gevormd. Dit zou kunnen ontstaan door de werking van H 2 S op ijzer- 

 oxyde of ijzeroxydule onder medewerking van zuurstof, hetzij vrije zuurstof, 

 hetzij die van ijzeroxyde : 



Fe 2 O, + 4 H a S + O = 2 Fe S s + 4 H 8 O 

 of Fe 2 3 + 2 H 2 S = Fe S 2 + 2 H 2 O + Fe O. 



Het is echter niet waarschijnlijk dat deze werking aldus op eenmaal plaats 

 heeft, maar wel dat zich eerst uit gips en ijzeroxyde zwavelijzer (Fe S) vormt, 



') Zie daarover de uitvoerige behandeling in Scheik. Verh. en Onderz., III, stuk 2, blz. 39. 

 *) Analyse van het waterige aftreksel. 



3.31 pCt. bases, 1 pCt. S0 3 , 0.28 pCt. chloor. In Aequivalenten berekend: 



0.36 CaO 





0.45 MgO 



2.46 S0 3 



0.52 K,0 



0.80 Cl. 



1.98 Na 2 





3.31 Aeq. bases 3.26 Aeq. zuren. 



B 12 



JUTUUBK. VEBH. DER KONINKL. AK.ADEMIE DEEL XXV. 



