90 DE SAMENSTELLING EN VOKMING VAN ÜE ZURE GRONDEN 



hetwelk later meer zwavel opneemt (tot FeS 2 ), die uit zwavelwaterstof door de 

 inwerking van eene nieuwe hoeveelheid ijzeroxyde vrij geworden is. 



Die zwavelwaterstof moet op hare beurt uit alkalische sulphuren ontstaan 

 zijn. Het is aan de Sénarmont j ) gelukt een kristallijn pyriet te verkrijgen, door 

 zwavelijzer met eene verzadigde waterige oplassing van H 2 S te verhitten in eene 

 gesloten buis. Indien H 2 S onder deze omstandigheden zich dissocieert, en zijne 

 zwavel aan het Fe S afstaat, zal ook Fe S uit H 2 S bij de gewone temperatuur 

 zwavel kunnen opnemen, als er eene chemische aantrekking tot de waterstof 

 werkzaam is, en als dit alles in eene oplossing plaats heeft. 



Nu heeft Bunsen werkelijk vóór jaren 3 ) zulk eene werking op IJsland waar- 

 genomen. De zwavelwaterstof van de vulkanische gassen werkt op de Pelago- 

 niettuff in (een silicaat van de formule 3 ([K 2 , Na 2 , Ca, Mg.] O . Si 2 ) . 2 ([Al 2 , 

 Fe 2 ] 3 ) . 3 (Si 2 ) . 9 (H 3 O). Daardoor ontstaan Fe S en alkalische sulphuren, 

 zoodat de slib zwart van kleur wordt. Zwavel, uit de werking van H 2 S op 

 Fe 2 3 voortgekomen, wordt door de alkalische sulphaten gebonden tot poly- 

 sulphuur. Maar, zooals bekend is, lost zwavelijzer in geringe hoeveelheid in 

 poiysulphuren op met eene groene kleur. Uit deze oplossing zet zich allengs 

 de pyriet kristallijn af. 



Deze verklaring kan men op de pyrietvorming in de klei toepassen, omdat 

 werkelijk eene zwavel waterstofvorming plaats heeft. 



In de plantenorganismen, in diatomeeën, kunnen echter ook zwavel en H 2 S 

 ontstaan door het leven der organismen zelve. Etard en Olivier brachten 

 algen (Ulothrix) in natriumsulphaathoudend water (bronwater van Néris) of in 

 gipswater te zamen in eene gesloten flesch, en namen nevens zwavelkorreltjes in 

 de cellen der algen H 2 S waar. Dat nu de pyrietvorming in dergelijke organis- 

 men gedurende hun leven plaats heeft, is niet aannemelijk. Wel kunnen levende 

 organismen door de sulphuren en de zwavel, die zij voortbrengen, tot de pyriet- 

 vorming medewerken. 



Overigens ontstaan uit de gips en andere sulphaten, in de rottende planten- 

 deelen, alkalische sulphuren en zwavelwaterstof, welke op het ijzeroxyde (oxy- 

 dule) ia de klei inwerken, zoodat zwavelijzer en zwavel gevormd worden ; ver- 

 volgens zal (naar Bunsen's voorstelling) uit eene oplossing van dit zwavelijzer 

 in alkalisch polysulphureet de kristallijne pyriet ontstaan. 



Aangezien nu de rotting ook door mikrozoën wordt ingeleid, zoo zoude de 

 zwavelijzer vorming toch in elk geval onder den invloed van het leven plaats 



') C. R. 1851—22 p. 409. 



J ) Bunsen. 1847. Am. C/t. u. Plia-rm. B. 61. S. 265. 



