IN HET NEDERLANDSCH ALLUVIUM. 91 



hebben. Dat de vorming langzaam gaat, bewijst de kristallijne vorm. Al neemt 

 men meestal ronde bolletjes waar, somtijds kan men kuben of pentagoondode- 

 caeders duidelijk onderscheiden. Dat de pyriet voorkomt in plaatselijke ophoo- 

 pingen, zooals in diatomeeën en ook in plantencellen, bewijst dat de voorwaar- 

 den der vorming plaatselijk zeer gunstig kunnen zijn, maar niet overal. Aan 

 organische stof is de vorming gebonden, maar niet alle plantendeel en zijn er 

 even sterk mede voorzien. De organische stof der diatomeeën schijnt bijzonder 

 geschikt te zijn voor pyrietvorming. Kan eene voorafgaande vorming van zwavel 

 gedurende haar leven daarvan de oorzaak zijn? 



Men vindt de pyriet in de diepere lagen, zoowel in zeeklei, die nog veel 

 koolzure kalk bevat, als in klei die ze verloren heeft. Zij ontstaat dus bij af- 

 wezigheid of althans bij zeer beperkte toetreding van zuurstof. 



Die pyriet- en zwavelvorming moet gedurende een langen tijd hebben plaats 

 gehad in den ondergrond van de met riet bedekte oppervlakte. De wortelstok- 

 ken der netplanten zijn diep in den bodem doorgedrongen. Neemt men aan, 

 dat al het ijzersulphaat, dat nevens het pyriet in de zure laag gevonden is, 

 eenmaal pyriet is geweest, dan moet eene zeer aanzienlijke hoeveelheid sulphaat 

 uit het zeewater in een lang verloop van tijd aangevoerd en achtereenvolgens 

 vastgelegd zijn. 



Ofschoon wij niet weten welk sulphaat uit het zeewater het meest is herleid 

 geworden, zoo is het voor ons doel bruikbaar de gips te kiezen, welker aequi- 

 valentgewicht tusschen die der overige het midden houdt (Ca S0 4 = 68, Mg S0 4 

 = 60, Na 2 S0 4 = 71, K 3 S0 4 = 87). Maken wij de berekening op de gips, 

 dan verkrijgen wij, dat in de laag I 5 op 92 Gram J ) aarde 20 Gram gips, 

 dus ruim 1 / 5 van haar gewicht is opgenomen en omgezet. 



Voor de laag Dargmaibolt II (Virchow) bedraagt de hoeveelheid op 92 gram 

 aarde, 24 gram gips, dus y 4 ongeveer van haar gewicht. 



Yan dit sulphaat werd in I 5 ongeveer 5 / 10 als pyriet, ruim 1 / 10 als S aan- 

 getroffen, het overige als S0 3 . 



In het hoogere gedeelte der zure laag I 3 en I 4 is de hoeveelheid niet zoo 

 groot, maar toch aanzienlijk : de zure kleilaag heeft eene dikte van ruim 1 

 Meter, en is bedekt met eene laag van 2 — 4 d. M. klei, welke hare zwavel 

 (S0 3 en FeS 2 ) voor een groot deel verloren heeft. Aangezien echter de klei 

 in oorspronkelijken toestand eene hoeveelheid S bevat (als S0 3 en FeS 2 ) die, 

 als gips berekend, slechts ± 3 pCt. bedraagt, en aangezien eene zekere hoe- 



') Dit cijfer is verkregen door aftrekking van het gehalte aan Ca SO,,, S0 3 en S van honderd 

 deelen drooge aarde. 



* 



