92 DE SAMENSTELLING EN VORMING VAN DE ZURE GRONDEN 



veelheid sulphaten uit den bodem weggespoeld en dus verwijderd is in de 5 

 h 6 jaren, sinds de inpoldering verloopen : zoo is het bewezen dat de aanzien- 

 lijke hoeveelheid zwavel, in de zure laag opgehoopt, slechts voor een klein ge- 

 deelte uit de bovenste laag afkomstig kan zijn, en dus uit het brakke water, 

 hetwelk den bodem vroeger bespoelde, moet opgenomen zijn — of wel (zooals in 

 het Naardermeer) uit den dieperen ondergrond, die rijk is aan zeewaterzouten, 

 of die met de zee in gemeenschap staat. Ik zeg „bespoelde", want wanneer het 

 terrein diep onder het water had gestaan gedurende het lange tijdsverloop der 

 vorming, dan zoude daarop geen welige rietgroei hebben plaats gehad. Een 

 bodem, dien wij in nog zuren toestand vinden, moet dus moerassig geweest zijn, 

 en aan den oever gelegen hebben van eenen met brak water gevulden boezem, of 

 wel zeewaterzouten uit diepere lagen door opwellend water ontvangen hebben. 

 En daarmede stemt nu alles overeen, wat in Hoofdstuk I omtrent het voor- 

 komen der zure lagen in het alluvium is medegedeeld. De groote hoeveelheid 

 van wortelstokken en wortels en van de mikro-organismen in den ondergrond 

 van zulk eenen bodem hebben aanleiding gegeven tot de aanzienlijke pyrietvor- 

 ming. De zure lagen worden daar aangetroffen, waar een langdurige groei van 

 riet, en van de het riet vergezellende planten, onder invloed van min of meer 

 brak water heeft plaats gehad. 



Waar veendeelen met klei gemengd voorkomen, onder brak water bedolven, 

 zooals waargenomen wordt op de grenzen der veen- en kleivorming — dat wil 

 zeggen waar klei op veen of darg bezonken is, of waar veen op klei gevormd 

 is — daar heeft men ook pyrietvorming te verwachten, en als deze pyriet zich 

 oxydeert ijzersulphaatvorming ; althans, ingeval deze gemengde laag hare koolzure 

 kalk geheel verloren heeft l ). 



De pyrietvorming heeft niet alleen eene ophooping van zwavel, maar ook 

 van ijzer ten gevolge gehad. Er is dus tijdens dat proces ook ijzeroxyde aan- 

 gevoerd en met zwavel uit de sulphaten vastgelegd. \oor de zure laag van 

 den uiterwaard des Noordpolders (IJ) is het mij niet gelukt de afkomst van 

 dat aangevoerde ijzer op te sporen. Uit de bovenlaag kan het niet gekomen 

 zijn (zie bladzijde 82). Evenmin van beneden, want de laag rust op veen. Is 

 het misschien afkomstig uit het brakke water, dat den bodem vroeger bespoelde 

 en bij hooge vloeden overstroomde, en — hoe gering het gehalte ijzeroxyde van 



') Dit nam ik waar in de Legmeerplas (zie bladz. 49). Ook in de Upolders is zulks op enkele 

 plekken voor den dag gekomen, waar (ten gevolge van het graven van slooten) aarde uit de over- 

 gangslaag van veen tot klei boven gebracht was. Door de oxydatie van de pyriet is deze aarde niet 

 overal, maar hier en daar zuur geworden. 



