IN HET NEDERLANDSCH ALLÜVIUM. 



97 



Zure kleilagen nog pyrietkoudend 



II 



Zure kleilagen grootendeels geoxyd. 



S0 3 aan kalk gebonden 

 S0 3 aan ijzer gebonden 



0.5 tot 4.0 Aeq. 

 2.7 // 6.7 » 



0.9 tot 2.2 Aeq. 

 6.1 // 11.4 » 



De darg (I b) en het veen III 1 maken daarop eene uitzondering, omdat de 

 hoeveelheid ijzer hierin van nature gering is. 



Uit al deze waarnemingen en berekeningen volgt, dat het ijzeroxyde in de 

 aarde de alkalische bases van humaat en silicaat tegen de inwerking van het 

 zwavelzuur, tot aan eene zekere grens, beschut. Ook het phosphorzuurgehalte 

 in de gedeeltelijk geoxydeerde laag I 4 is onveranderd gebleven. Dit wordt 

 sterk genoeg vastgehouden om aan het zwavelzuur weerstand te bieden. Men 

 mag aannemen, dat het ijzeroxyde (oxydule) slechts voor een klein deel in de 

 bouwaarde vrij aanwezig is, tenzij het, na reductie tot ferrocarbonaat en ver- 

 volgens oxydatie ondergaan te hebben, op eene bepaalde plaats is afgezet gewor- 

 den [in spleten, in de zoogenaamde oerlaag onder de bouwlaag, enz.]. Slap 

 zoutzuur lost dan ook slechts een gedeelte op. Een groot gedeelte moet in het 

 zeolithisch silicaat gebonden zijn, een klein deel in het humaat 1 ). 



Uit al het aangevoerde volgt, dat het ijzeroxyde het ruimst beschikbaar is 

 om het zwavelzuur te verzadigen, en dat het dus in humaat en zeolithisch 

 silicaat zwak gebonden is. Behalve ijzeroxyde wordt ook eenige aluinaarde 

 uit het silicaat door het zwavelzuur aangegrepen. 



De alkalische bases, die uit humaat en silicaat door het zwavelzuur zijn opge- 

 nomen, vindt men in de oplosbare sulphaten terug. Yan kali heeft het zwavel- 

 zuur betrekkelijk het minst (zie de Aeq. hoeveelheden K 2 S0 4 op Tafel IV a) 

 bemachtigd. 



Dat de kali liet sterkst in het zeolithisch silicaat gebonden is, blijkt dus 

 evenzeer bij het thans beschreven verschijnsel, als bij de zoogenaamde absorbtie 

 verschijnselen. 



De kalk vindt men als gipskri stalletjes nevens den gelen uitslag, vooral op 

 de plaatsen waar rietpijpen liggen. Deze gips, evenals de zwavelzure magnesia 

 en de zwavelzure alkaliën, acht ik dus grootendeels nieuw ontstaan uit het 



•) Het in zoutzuur onoplosbare silicaat bevat zeer weinig; ijzeroxyde, betwelk trouwens aan de 

 werkingen niet deelneemt. 



B 13 



NATUUBK. VERH. DER KONINKL. AKADEMIE DEEL XXV. 



