IN HET NEDERLANDSCH ALLÜVIUM. 99 



zelfs in de aan koolzure kalk rijke klei van IJ en Zuiderzee (zie Tafel la en lla 

 der vorige verhandeling) eene geringe hoeveelheid onoplosbaar sulphaat, dus 

 basisch ijzersulphaat, voor. Dit moet plaatselijk door de oxydatie van pyriet 

 gevormd, en nog niet omgezet zijn door de kalk, welke als oplosbare dubbel- 

 koolzure kalk in den bodem zich rondbeweegt. De ongelijke samenstelling der 

 zure laag wordt trouwens bewezen uit de analysen der waterige aftreksels (zie 

 blz. 56 — 59). De aequivalente hoeveelheden Fe 2 3 , Al 2 3 , Ca O, Mg O. enz. 

 zijn verschillend bevonden naarmate van de wijze van uittrekking met water. 



Snelle uitspoeling brengt het meeste ferrisulphaat, ja zelfs eenig vrij zwavel- 

 zuur in oplossing. Lang schudden veroorzaakt eene terugwerking der opgeloste 

 bestanddeelen op de aarde, waarbij onder anderen meer A1 3 3 en minder Fe 2 3 

 in oplossing komen. 



De voortdurende inwerking van het regenwater op eene tot oxydatie over- 

 gegane zure laag voltooit de vorming van het onoplosbare ijzersulphaat (den 

 gelen uitslag) ; de oplosbare sulphaten worden allengs uitgespoeld ; een zeer ba- 

 sisch ijzersulphaat blijft terug, dat door water ten slotte niet meer wordt ontleed. 



Is de gele uitslag sterk, dan is er als het ware een stilstand van organisch 

 leven. Geen enkele levende plantenwortel komt daarin voor; ook de gewone 

 gistingen of rottingen, zooals de humificatie, staan stil. De vele rietvezels ver- 

 teren niet. Is de uitslag minder sterk, of is het uit de pyriet gevormde ferri- 

 sulphaat (Fe 3 3 ) 3 (S0 3 ) 4, allengs door de inwerking van het water Fe 2 3 S0 3 of 

 (Fe 2 3 ) 3 S0 3 geworden, dan kunnen allengs enkele planten (zooals bijv. de witbol, 

 Holcus lanatus) daarop voortkomen; hare wortels zoeken als het ware de beste 

 plekjes uit. Ik heb herhaaldelijk waargenomen, dat de aarde, waarin zulk eene 

 pol van witbol zich ontwikkeld had, nog zuurachtig reageerde, ofschoon zij 

 geenen uitslag meer vertoonde. Zij bevatte slechts eene geringe hoeveelheid 

 (0.16 pCt. S0 3 ) in water oplosbare sulphaten, maar nog tamelijk veel onoplos- 

 baar ferrisulphaat; want zoutzuur bracht, na water, 1.5 pCt. S0 3 in oplossing. 



Voordat eene zure aarde uit de lucht en het water genoeg ammonia en kool- 

 zure zouten ontvangen heeft om het ijzersulphaat geheel te ontleden, moet al 

 een zeer groot aantal jaren verloopen. 



Zoodra echter kalk, of klei die koolzure kalk bevat, of veel dierlijke mest 

 met de zure aarde vermengd wordt *), neemt de aarde eene roode kleur aan, 

 door de vorming van ijzeroxyd uit het basisch sulphaat. De rietvezels veran- 



') De hoeveelheid kalk, die noodig is om in eene zure laag van verscheidene decimeters al het 

 ferrisulphaat te ontleden, is zeer aanzienlijk. Zij bedraagt verscheidene hectoliters voor elke Are. 



