100 DE SAMENSTELLING EN VORMING VAN DE ZURE G KONDEN 



deren en worden tot zwarten humus omgezet. In elke kluit aarde, die de 

 verbetering heeft ondergaan, treft men weder spoedig levende plantenwortels aan. 



Uitbreiding der zuurheid en der sulphaten in diepere lagen door uitspoeling 



der zure laag. 



Van de aardlagen, in welke de zuurheid is ontstaan, zijn nog te onderscheiden 

 diegene, welke daaronder liggen, en welke den invloed der oxydatie eener 

 hoogere zure laag ondergaan hebben. 



Daartoe is bijv. te brengen de veenlaag (III 2 ) onder de zeer zure laag (II 

 en III). Zij geeft betrekkelijk veel ferrisulphaat en aluminiumsulphaat af aan 

 water, zij is ook zeer zuur; zij bevat veel oplosbare sulphaten, en betrekkelijk 

 minder onoplosbaar ijzersulphaat (in vergelijking met zure kleilagen). Zij moet 

 veel zwavelzuur ontvangen hebben uit de boven haar liggende kleilaag, waarin 

 de oxydatie bijna voltooid is. 



Evenzoo is de zure zavelklei (Monster V) van een der eilandjes op het IJ 

 daarvan een voorbeeld. Hierin zijn weinig plantenoverblijfselen (gloeiverlies 

 3.4 pCt.). 



Inzonderheid behooren daartoe al die gipsrijke kleilagen, welke onder de zure 

 veen- of kleilagen voorkomen, ter plaatse dus waar de kleilaag eene dikte van 

 meer dan 1 Meter bezit. Ik nam zulks waar in het Lageland van Groningen, 

 in den Haarlemmermeerpolder enz. De koolzure kalk dier klei heeft zwavel- 

 zuur en ijzersulphaat uit de zure lagen ontvangen, en die tot gips omgezet. 

 Zoo is het te verklaren, dat — bijv. in een monster klei (in den Haarlemmermeer- 

 polder) op 1 M. diepte gelegen — 2.6 pCt. S0 3 als gips nevens veel koolzure 

 kalk voorkomt, behalve nog 2 pCt. en meer pyriet. 



De verschillende phasen of tijdperken, in welke de zure gronden 



worden aangetroffen. 



Uit al de medegedeelde waarnemingen en beschouwingen volgt, dat men in 

 de natuur de zure lagen in zeer verschillende tijdperken van hare wording kan 

 aantreffen. Zij kunnen aldus onderscheiden worden: 



1°. Die, in welke het proces begint. De bodem is met riet en andere moeras- 

 planten bedekt, en met gipshoudend water gedrenkt, (Naardermeer, Reutem bij 

 Overijssel, enz.; in 't algemeen brakwater-moerassen). 



2°. Die, welke van de lucht afgesloten zijn. Zij bevatten veel pyriet en zwa- 

 vel, weinig of geen ijzersulphaat. Zij vertoonen nog geene of slechts eene zwakke 



