104 DE SAMENSTELLING EN VOEMING VAN DE ZURE GRONDEN 



methode te toetsen *). De hoeveelheden kwamen ongeveer overeen met degene, 

 welke uit 2 — 4 Gram aarde verkregen worden. De verkregen nauwkeurigheid 

 beweegt zich voor de meeste bepalingen tusschen ± 0.2 pCt. en ± 0.05 pCt. 2 ) 

 van de som der aanwezige bestanddeelen. Yan sommige aarden, waarvan de 

 waterige, zoutzure, zwavelzure aftreksels en het onoplosbare residu afzonderlijk 

 geanalyseerd werden, werd ten slotte nog eene gansche analyse na ontleding 

 met fiuorwaterstofzuur gemaakt ; evenals voor het S0 3 en de S (of voor Fe 2 3 

 en Al 2 3 ) na smelting met soda en salpeter, of na behandeling met konings- 

 water. De verkregene overeenstemming dezer bepalingen op eenmaal met de 

 som der afzonderlijke bepalingen leert, dat de analysen van 2 tot 4 Gram aarden 

 deugdelijke uitkomsten hebben opgeleverd. De overeenstemming is echter voor 

 alle bestanddeelen niet even groot ; zij is zeer groot voor de kalk, de magnesia, 

 de kali, het ijzeroxyde, zooals op Tafel III en de Tafels der vorige verhandeling 

 I « en II a (de analysen van de IJklei en van de ligtste klei uit het Wierin- 

 germeer) te zien is. Ook voor S0 3 is eene zeer voldoende overeenstemming 

 verkregen (zie Tafel YI b). 



De natron vindt men ligtelijk iets te hoog, vooral wanneer niet eene zuivering 

 voor de magnesia, die mede opgelost wordt bij de alkaliën (zie boven), aange- 

 bracht wordt. Bij de analyse der zware IJklei en der ligte Wieringermeerklei 

 is het verschil tusschen de som der afzonderlijke bepalingen (waarin de fout 

 zich dus opgehoopt heeft) en de bepaling in de gansche aarde nog 0.1 — 0.3 

 pCt. op een gehalte van ruim 1 pOt., ofschoon de magnesia zooveel mogelijk 

 afgescheiden is. 



Yoor het kiezel zuur kan de fout in de bepaling aanmerkelijk zijn, hetgeen 

 daaraan is toe te schrijven, dat (na smelting der aarde met soda en behande- 

 ling met zoutzuur) de scheiding van aluinaarde en ijzeroxyde van het kiezel- 

 zuur door indamping tot droog bij 100° en daarop volgende behandeling met 

 zoutzuur, niet nauwkeurig is, al zorgt men dat de massa geheel droog wordt 

 (zooals H. Rosé aanbeveelt). Er blijft ongeveer V.2 P^t. ijzeroxyde en aluin- 

 aarde bij het kiezel zuur terug. Omgekeerd lost eenig kiezelzuur met het 

 ijzeroxyde en de aluinaarde enz. in het zoutzuur op, hetgeen men daarbij 

 terug vindt, als zij met ammonia worden neergeslagen. Deze neerslag moet 

 dus, evenals het zooeven vermelde residu van kiezelzuur, nadat het gewogen 

 ir,, met fiuorwaterstofzuur en met zwavelzuur behandeld en gegloeid worden, 



') Die toetsing acht ik zeer noodig ; zonder deze is bet niet mogelijk eenige zekerheid te verkrijgen 

 mtrent de nauwkeurigheid, die men bij eene zoo ingewikkelde scheiding bereikt. 

 2 ) Bij de analyse van 2 Gram beantwoordt dit aan een verschil van 4 tot 1 m.Gr. 



