10 OVER DE ONTWIKKELINGSGESCHIEDENIS VAN HET GEHOORORGAAN EN DE 
endolymphaticus (PI. III, fig. 3). De wand van dien zak bestaat uit een laag 
eylinderepithelium, dat in de streek waar de zak in zijn uitvoeringsgang — 
den Ductus endolymphaticus — overgaat, in plaveiselepithelium verandert. In 
den Saccus endolymphaticus beginnen zich nu gehoorsteentjes — otolithen — te 
ontwikkelen, waarmede hij weldra geheel gevuld is. Aangezien de Saecus endo- 
lymphatieus door middel van zijn Ductus in den Sacculus uitmondt (zie pl. II, 
fig. 3; pl. II, fig. 1) en deze wederom door den Ductus sacculo-cochlearis met 
de Cochlea (pl. III, fig. 2) en door den Ductus sacculo-utricularis met den 
Utriculus in samenhang staat (pl. II, fig. 3), kunnen de gehoorsteentjes zich 
ook vrij in al die genoemde deelen van het labyrinth verspreiden, waar zij ge- 
woonlijk dan ook worden aangetroffen. 
Later verdwijnen de otolithen — naar het schijnt — in den Saccus en Ductus 
endolymphatieus wederom geheel en vindt men beide met eene weiachtige vloei- 
stof — de endolymphe — gevuld, die, nog voordat de eindtoestellen van den 
Nervus acusticus tot volkomen ontwikkeling zijn gekomen, zoowel in den Sac- 
culus, Utriculus en in de Cochlea, als in de boogkanalen met hunne ampullen 
zich reeds begint te vormen. De Saccus endolymphaticus der eene zijde ligt 
onmiddellijk tegen dien der andere zijde aan (pl. II, fig. 3) ; beide zakken blijven 
echter overal van elkander gescheiden en hangen nergens met elkander samen. 
Eene zeer nauwkeurige beschrijving van den hoogst eigenaardigen loop van 
den Ductus endolymphaticus heeft CLASON (4) gegeven. Zijn mededeeling daar- 
over is later door Rerzrus volkomen bevestigd. Zoo spoedig het kraakbeenige 
labyrinth uit het bovenvermelde blasteem zich heeft gevormd, zijn ook reeds de 
verschillende eindtoestellen van den Nervus acusticus tot volkomen ontwikkeling 
gekomen, zooals pl. II, fig. 1, 2, 3 en 4: afbeeldingen van vier doorsneden uit 
eene serie van dwarssneden, duidelijk aantoonen. 
Het is het best om pl. II, fig. 2: de afbeelding eener doorsnede door het 
voorste gedeelte van het gehoororgaan, als uitgangspunt te nemen. De snede 
gaat door den Porus acusticus internus en tevens door de opening in het 
(nog) kraakbeenige labyrinth, waardoor de Nervus facialis naar buiten treedt, 
om dan in zijn ganglion — het Ganglion geniculi nervi facialis — overtegaan. 
In den Porus acusticus ontspringt van het ganglion van den Nervus acusticus 
de Ramus anterior s. vestibularis, die zich in drie takken splitst, namelijk in 
10. een Ramulus recessus utriculi (#. a.) voor de Macula acustica recessus 
utrieuli (m. dg. v.), 
20, een Ramulus ampullae externae s. horizontalis (r.a.h.) voor de Crista 
acustica ampullae horizontalis s. externae (c. a. h.), 
30. een Ramulus ampullae anterioris s. sagittalis (zie pl. Il, fig. 1 r.a.a.s.) 
