16 DE GESLACHTSGENERATIE DER GLEICHENIACEEËN., 
Omstreeks dezen tijd, d.1. ongeveer 2 à 3 weken na uitzaaiing der sporen, 
begint nu ook de wijziging in den wand, welke de verdere ontwikkeling moge- 
lijk maakt. Langzaam wijken aan het vereenigingspunt der drie lijsten van de 
radiaire sporen de toppen der drie kleppen een weinig uiteen (mijn stuk fig. 3, 
4, 5), en hetzelfde geschiedt in het midden der enkele lijst bij de bilaterale 
sporen van Gleichenia flabellata (ibid fig. 15); in beide gevallen, omdat de harde 
wand, niet voor uitzetting vatbaar, den toenemenden omvang van den inhoud 
niet langer kan blijven omspannen, en nu op de zwakste, bij den aanleg daar- 
toe bestemde plaatsen, uiteenwijkt. Zoo ontstaan dan drie of twee kleppen, 
welke aan het kogelvlak der spoor en hierdoor onderling verbonden blijven en 
alleen naar de behoefte van het zich ontwikkelende prothallium allengs meer wijd 
uitstaan. Een enkele maal ziet men, als een abnorm geval, bij de radiaire 
sporen twee lijsten onderling verbonden blijven en alleen ééne der kleppen vrij 
geworden (mijn bovengenoemd opstel fig. 3). 
De aldus geopende spoorwand blijft in dezen toestand nog lang met het ont- 
wikkelde prothallium verbonden, zelfs wanneer dit reeds geslachtsorganen ge- 
vormd heeft. Dit is bij het onderzoek dikwijls van veel nut, om de af komst der 
prothallia door de aanwezigheid der boven (bl. 13) beschreven balken ontwijfel- 
baar zeker te herkennen. Maar overigens ondergaat die wand geene ver- 
anderingen en deelt even weinig in den groei der jonge plant, als de zaad- 
huid der Phanerogamen, die bij de van eenwijking der cotyledonen wordt afge- 
stroopt. Wij hebben ons dus niet verder met dezen ouden wand, maar met 
den inhoud der kiemende spoor bezig te houden. Die inhoud doet zich, 
ter plaatse waar de kleppen uiteenwijken, voor als eene scherp omgrensde papil, 
die uit de opening uitpuilt, en die vaak rijkelijk van goed gevormde chloroplyll- 
korrels voorzien is. Reageert men daarop met chloorzinkjod, dan vindt men 
een duidelijken cellulose-wand om den inhoud gevormd. Deze nieuwe wand 
is uiterst dun en ligt dicht tegen den oorspronkelijken spoorwand aan, behalve 
ter plaatse waar de kleppen uiteenwijken, zoodat men dan ook bij de levende, 
opengaande spoor dien alleen aan de papil kan herkennen. Maar bij behan- 
deling met genoemd reagens van SCHULTZE wordt niet alleen de inhoud gecon- 
traheerd, doch ook deze nieuwe wand losgemaakt van het inwendige van den 
spoorwand, en als een uiterst dun, vliezig, licht blauw gekleurd zakje zichtbaar, 
dat den bruin gekleurden inhoud omgeeft (zie mijn stuk fig. 10, 11, 12). Gelijk 
men ziet, is deze voorstelling geheel verschillende van de gewoonlijk aange- 
nomene ten opzichte der kieming van Varensporen, waarbij men zich den wand 
der eerste prothalliumcel door het endosporium der spoor gevormd denkt. Ik 
heb de eerste kiemingsverschijnselen, zoo als zij in het bovenstaande beschreven, 
a eenma dd: 
NEE 57 
