20 DE GESLACHTSGENERATIE DER GLEICHENIACEEËN. 
ook al zouden zij overigens zichtbaar zijn, niet waarnemen van wegen den dik- 
ken, ondoorschijnenden wand. Alleen in enkele gevallen, waar die wand, z. a. 
bij Gleichenia, Osmunda, doorschijnend is, laten zich wijzigingen in den inhoud 
constateeren, die dan blijken niet gering te zijn. 
Een der eerste veranderingen is wel de vorming van een cellulose-wand bin- 
nen den bestaanden, in sommige gevallen gepaard met of weldra gevolgd door 
celdeeling in de spoor, in andere gevallen onafhankelijk daarvan. Buiten kijf is 
het, dat de zoogenaamde intine of binnenste cellulosewand van de spoor, waar 
die wordt aangetroffen, veel later wordt aangelegd dan de exine en het perinium. 
Alle nieuwere schrijvers zijn het daarover eens, en LEITGEB vermeldt in zijn 
werkje dienaangaande belangrijke bijzonderheden. Zoo b. v. p. 21 zag hij bij 
Sphaerocarpus terrestris de intine, na volledige ontwikkeling van exine en 
perinium ontstaan als een tegen de oneffenheden der exine aanliggend, maar 
van binnen glad membraan, dat dan tot de kieming niet verder veranderd werd. 
Met het zichtbaar worden der intine hadden ook de kernen hare ligging ge- 
wijzigd en waren van de peripherie naar de binnenhoeken der sporen verplaatst. 
Ongetwijfeld is alzoo de vorming van dit membraan als eene eerste levensuiting 
van de spoor te beschouwen. Zij past geheel in mijne voorstelling, wanneer 
men slechts in het oog houdt, dat de kieming reeds aanvangt, vóórdat men de 
prothallium- en rhizoide-cel naar buiten ziet treden. Zoo mag ook hier het 
bovengenoemde (door LreirrGeB Il. p. 100) beschreven geval van Corsinia mar- 
chantioides in herinnering gebracht worden. 
Ik kan dus, na al het aangevoerde, aan LeEIrGEB niet toegeven dat bij de 
kieming geen eigen kiemwand zou gevormd worden, en ik geloof, dat ook de 
verschillende door hem aangehaalde voorbeelden en beschreven ontwikkelings- 
trappen met mijne voorstelling zeer goed te rijmen zijn, wanneer men slechts 
bedenkt, dat het tijdstip van cuticulariseering der exine en van ontstaan der 
intine, zoowel als de dikte van deze bij onderscheiden sporen zeer verschillend 
kunnen zijn, en wanneer men let op de grooter of kleiner activiteit, den meer of 
minder snellen loop van het kiemingsproces, waarvan de aanvang veelal aan onze 
waarneming ontsnapt. Ik denk mij dan den gang aldus: Bij de ontwikkeling der 
spoor vormt zich eene exine, aanvankelijk uit cellulose bestaande, later in ver- 
schillende lagen verdeeld door differentiatie of door appositie, geheel of gedeel- 
telijk gecuticulariseerd en al of niet van een perinium omgeven. Is slechts het 
uitwendige der exine scheikundig veranderd, dan wordt de inwendige laag, die 
zich met chloorzinkjod blauw kleurt, intine geheeten. Vroeger of later, soms ge- 
ruimen tijd vóór dat de uitwendige kiemingsverschijnselen ontstaan, vormt het 
protoplasma der spoor als eerste levensuiting een nieuw, uiterst dun cellulose- 
een 
