DE GESLACHTSGENERATIE DER GLEICHENIACEBEN. 29 
duidelijk eene hyponastie, ten gevolge waarvan de randen zich oprichten en aan 
de convexe ondervlakte het kussen of polster meer en meer uitsteekt. In ver- 
band hiermede zijn dan ook de rhizoiden meerendeels des te langer, naarmate 
zij hooger ontspringen. Fig. 43 kan het bovengezegde nader toelichten. 
In het bovenstaande heb ik den gewonen gang der ontwikkeling van de 
prothallia der Gleicheniaceeën geschetst. Bij vergelijking van deze met die van 
andere Varenfamilien zal men in vele opzichten overeenstemming, in andere 
opzichten echter grooter of kleiner verschillen vinden. Zoo is het bij de Glei- 
cheniaceeën, evenals bij de meeste Polypodiaceeën en de onderzochte Cyatheaceeën, 
regel, dat aanvankelijk eene rij van cellen ontstaat, die later aan den top zich 
knotsvormig verbreedt, uit welk verbreed gedeelte daarna het hartvormige pro- 
thallium met het in de as gelegen kussen of polster gevormd wordt, waarbij 
het vegetatiepunt niet scheef, zoo als bij Aneimia, maar symmetriseh, gelijk bij 
de meeste Varens, geplaatst is. Sommige prothalliën van Gleicheniaceeën ver- 
toonen echter van den aanvang af een lichamelijk prothallium, evenals bij de 
Osmundaceeën voorkomt, zoodat in dit opzicht de Gleicheniaceeën een overgang 
van de Polypodiaceeën tot de Osmundaceeën schijnen te vertoonen. 
Daarentegen ontbreken bij Gleichenia de eencellige haren aan den rand der 
prothallia, uit papilvormige uitgroeiing van enkele randcellen ontstaan, zoo als 
die bij de onderzochte prothalliën van verschillende familiën, b. v. bij Aneimia, 
Platycerium, Hemitelia, Aspidium e. a. voorkomen. 
Doch ik wil hier op het onderzoek dier grootere of kleinere verschillen met 
andere Varens niet verder ingaan. Hij, die ze verlangt te kennen, kan ze vinden 
door vergelijking mijner uitvoerige beschrijving van de sexueele generatie der 
Gleicheniaceeën met de ontwikkelingsgeschiedenis van andere Varens door andere 
schrijvers gegeven. Men houde hierbij echter in het oog, dat, zooals PRANTL 
(Bot. Zeit. 1879) heeft aangetoond en zooals mijne waarnemingen bevestigd 
hebben, de vorm der prothallia niet alleen van de plantensoort, maar ook van 
uitwendige invloeden van licht, vocht, enz. afhangt. PRANTL gaat zelfs zoo ver 
van te beweren, dat geen enkel plantendeel in zijn uitwendigen vorm zoo van 
uitwendige factoren afhankelijk is als het Varenprothallium. Men moet dus, 
om behoorlijke gegevens ter vergelijking te hebben, zich niet bepalen tot enkele 
voorwerpen, maar vooraf uit de onder Sd omstandigheden opgegroeide 
specimina den typischen vorm eener bepaalde species of groep gevonden hebben. 
Wanneer de prothallia der Gleicheniaceeën tot den boven omschreven staat 
van ontwikkeling gekomen zijn, dan vormen zich daarop, of hebben zich alreeds 
gevormd de geslachtsorganen, beide: antheridiën en archegoniën, op hetzelfde 
prothallium, zoodat dit in den regel monoeeisch is. De antheridiën ontstaan het 
