DE GESLACHTSGENERATIE DER GLEICHENIACEEËN. 37 
het archegonium vormen, die in het weefsel van het prothallium verborgen 
blijft. Zeer duidelijk ziet men ook in deze doorsnede de kegelvormig toegespits- 
te centraalcel, waarvan de inhoud na behandeling met alcohol en kali worst- 
vormig saamgetrokken is. Een derde stadium vindt men in fig. 81, de afbeel- 
ding van een ouder, doch nog niet volwassen archegonium. De hals bestaat 
hier uit vier- of vijfcellige rijen, alle cellen uit het vlak van het prothallium 
uitstekende, ten gevolge der uitgroeiing van de buikcellen. De onderste cellen 
van de twee rijen, welke de doorsnede alleen doet zien, hebben zich pas ge- 
deeld, de eene in dezelfde richting als de vorige deelingen, de andere in eene 
richting loodrecht daarop; iets wat ik als eene kleine afwijking beschouw, 
aangezien de volwassen archegonia, waarvan ik er honderden gezien heb, ge- 
woonlijk slechts een hals van ééne cellenlaag bevatten. Duidelijk is hier ook het 
reeds aanwezige, maar nog gesloten halskanaal, gevormd door uiteenwijking der 
cellenreeksen, waar zij in de as van den hals aan elkander grenzen. In dit 
halskanaal vindt men slijmpropjes, het uiterlijk hebbende van plasmaklompjes, 
gewoonlijk evenveel als er cellen zijn in de reeks die het kanaal begrenst. 
Deze klompjes verplaatsen zich en vloeien soms in een. In de centraalcel is 
de troebele, dichte inhoud min of meer saamgetrokken. 
Wanneer het archegonium volwassen is, wijken allengs de vier rijen halscel- 
len in het midden uiteen en een weinig van het slijm, dat zich in het hals- 
kanaal bevond, treedt met de opening van dit naar buiten. Hierdoor vinden 
nu de sperinatozoïden een geschikten, vochtigen weg naar de eicel. Tijdens 
of kort na de bevruchting (waaromtrent ik in geene bijzonderheden treed, daar 
ik dit proces. bij Gleichenia niet zelf heb waargenomen), en evenzoo wanneer 
deze achterwegen blijft, krommen de twee bovenste rijen der halscellen zich 
naar buiten om, terwijl zij gedeeltelijk van elkander loslaten, zoodat in dit 
stadium de hals zich van ter zijde gezien als een vierarmig anker, van boven 
op gezien als een gelijkarmig kruis voordoet. Weldra sterven deze cellen, 
zij verdroogen, worden bruin en vallen ten laatste af. Heeft er geene bevruch- 
ting plaats gehad, zoo als bij verre weg de meeste archegoniën, dan bepaalt 
zich het afsterven en bruin worden niet tot den hals, maar de eicel met haar 
inhoud en vaak ook de buik van het archegonium worden bruin, en zijn daar- 
door reeds met de loupe aanstonds te onderkennen. 
In geval van bevruchting, verdroogt de hals vroeger of later en wordt bruin. 
Somwijlen schijnt hij aftevallen, zoo als in de figg. 85, 86 en 87, maar daar- 
entegen vindt men ook veel oudere toestanden, zooals b. v. die in fig. 91 afge- 
beeld, waar de bruine hals nog aanwezig is, hoewel zich reeds een jong plantje 
met wortel en blaadje gevormd heeft. Steeds echter wordt na bevruchting de 
