42 DE GESLACIITSGENERATIE DER GLEICHENIACEEËN. 
keling, en hetzelfde was evenzoo het geval op de meestal iets oudere prothalliën, 
die meer in de vlakte waren uitgegroeid. Aan den onderkant vond ik op deze 
prothalliën lange rhizoiden van de normale gedaante, maar weinig of niet bruin 
getint. Bij diegenen, welke reeds den hartvorm hadden verkregen, ontdekte ik 
op de gewone plaats (op de ondervlakte, dicht bij de inbuiging der beide vleu- 
gels) vier à vijf archegoniën. 
Ik heb daarop, om dit verschijnsel nader te bestudeeren, enkele grootere, ge- 
zonde prothallia van dezelfde species op een afzonderlijk potje overgebracht, en 
wel zoodanig, dat het basale gedeelte onder den grond geplaatst en beleedigd 
was, zoodat het begon aftesterven, en het mocht mij toen gelukken aan de 
gezonde randen ook hier secundaire prothalliën te doen ontstaan. Het bleek 
mij daarbij, dat onder zoodanige omstandigheden elke levende randcel tot een 
dergelijk prothallium kan uitgroeien. Wij hebben hier dus te doen met eene 
zuiver vegetatieve vermenigvuldiging van sexueele planten. 
Zoekt men rond in de litteratuur der Cryptogamen, dan blijkt het, dat dit 
verschijnsel niet op zich zelf staat. Het komt meermalen voor, dat randcellen 
aan den top van een vlak- of hartvormig prothallium uitgroeien tot een buis 
of nieuwe vlakte, welke dan vaak wederom antheridiën draagt. Een begin 
daarvan ziet men reeds in onze figuren 45 en 46 bij Gleichenia flabellata. In 
vroeger jaren heb ik, de kieming der Osmundaceeën bestudeerende, herhaaldelijk 
uit de vrij groote knotsvormige prothalliën nieuwe dergelijke aan den top zien 
ontstaan, welke secundaire prothalliën, evenals de primaire, talrijke antheridiën 
aan de randen droegen, en ook na het afsterven der laatstgenoemden in leven 
bleven. LueRsSSEN heeft dit ook beschreven in zijn opstel over de Osmunda- 
ceeën (SCHENK u. LUERSSEN Mitth. d. Botanik 1 p. 469). 
Van Gymnogramme vermeldt Hormeister (Vergleich. Unters. Tab. XVII 
fig. 35) iets dergelijks. Ook laat zich hiertoe brengen, wat PEDERSEN be- 
schrijft (in ScreNK u. LUERSSEN Mitth. d. Botanik II. p. 130) en af beeldt 
(taf. VIII fig. 35) van Aspidium Filix mas, waar uit een vlakvormig pro- 
thallium met antheridiën voorzien, een draad met antheridium en een secundair 
knotsvormig prothallium gevormd werden. Het meest komen echter met het 
door mij beschreven verschijnsel overeen de afwijkende vormen van secundaire 
prothallia, door pr BARY bij Pteris eretica albo-lineata verkregen, waarvan hij 
in zijn meermalen genoemd opstel over Apogamie (Bot. Zeit. 1878) er eenigen 
afbeeldt in de figg. 11—16 Taf. XIV. De beschrijving, welke hij daarvan 
geeft, past ook grootendeels op onze gevallen. Zoo zegt DE BARY o. a. pag. 446: 
„Die meisten dieser secundären Bildungen — entstehen sehr oft durch Aus- 
„wachsen einzelner Zellen des Randes oder auch der Fläche zu einer faden- 
