DE GESLACHTSGENERATIE DER GLEICHENIACEEËN 45 
„förmigen Zellreihe, welche sich dann zum flachen Körper weiterbildet ; oder 
„aber sie gehen hervor aus dem Auswachsen eines grösseren, vielzelligen Rand- 
„abschnittes, und sitzen dann dem Mutterprothallium mit breiter Basis an. 
„Die Form welche diese Körper annehmen, ist ungemein mannichfaltig. Die 
„einen bleiben schmal, relativ wenigzellig, einschichtig, den männlichen pri- 
„mären Zwergprothallien ähnlich ; andere erhalten an ihrem freien Rande eine 
„typische und typisch wachsende Herzbucht und schliesslich die Gesammtform 
„und Structur regelmässig gewachsener primärer. Zwischen diesen beiden Formen 
„kommen alle erdenklichen intermediären vor, insonderheit viele mit unregel- 
„mässig wachsender und gestalteter, oft nur angedeuteter Herzbucht und un- 
„terhalb dieser gelegenem mehrschichtigem Mittelstreif. Die fehlgeschlagenen 
„Prothallien”’ — zoo noemt DE BARY deze vormen met bijzondere uitgroeiingen — 
„sind in der in Rede stehenden Beziehung besonders productiv. Wo die Aus- 
„zweigungen im Zusammenhang geblieben sind, kann man ihrer an einem jener 
„Individuen oft Dutzende finden. u. s. w.” 
Geheel hetzelfde heb ik bij de prohfeerende Gleichenia-prothallia gevonden 
In één opzicht echter wijken beiden van elkander af. Die van Pteris cretica, 
zoowel de secundaire als de primaire, vormen jonge bladen en wortels van de 
tweede generatie zonder samenwerking van geslachtsorganen, als Sprosse, en 
zijn dus apogame varens. Archegoniën of zelfs rudimenten daarvan heeft DE 
BARY dan ook op geen enkel secundair prothallium gevonden. Ik heb daaren- 
tegen op de secundaire prothallia van Gleichenia vier á vijf goed ontwikkelde 
archegoniën aangetroffen, doch van apogame uitspruitsels geen spoor. Het door 
mij waargenomen verschijnsel is dus geen apogamie, maar, zooals boven ge- 
zegd, vegetatieve vermenigvuldiging van de sexueele generatie, te vergelijken 
met de vermenigvuldiging door knoppen of bollen van gewoonlijk vruchtdra- 
gende Phanerogamen. 
Hieraan sluiten zich ook de merkwaardige afwijkingen, door GoeBeL bij Vit- 
taria en bij Hymenophylluam aangetroffen en beschreven in zijne in 1887 ver- 
schenen verhandeling in TREUB's Annales du Jardin botan. de Buitenzorg (Vol. 
VIT le Part. p. 78 en 99 en volge). Hij vindt aan de randen der prothalliën 
broedknoppen op sterigmen, d. z. randeellen van bijzonderen vorm gehecht, 
waarvan zij loslaten en daarna kiemen kunnen, d. i. wortelharen vormen, zich 
door ecelvermeerdering vergrooten en vlakten vormen, waarop antheridiën en 
archegoniën ontstaan. Bij andere Pteridophyten vindt men knolletjes aan den 
voet der prothallia, waaruit nieuwe prothalliën met antheridiën en archegoniën 
kunnen geboren worden, zoo als GOEBEL ze onlangs beschreven heeft van Ano- 
gramme chaerophylla en A. leptophylla in Heft. 1 der nieuwe reeks van het 
* 
