46 DE GESLACHTSGENERATIE DER GLEICHENIACEEËN. 
Daarna ontstaat in de bovenste cel eene deeling in richting loodrecht op- de- 
laatst daaraan voorafgaande, waarop het prothallium door achtereen volgende 
deelingen volgens het beginsel der loodrechte snijding der wanden (SacHs) 
allengs den knotsvorm aanneemt. Eene cel gedraagt zich daarbij als topcel, 
welke segmenten afsnoert en daardoor antikline wanden vormt. 
Uit den knotsvorm ontstaat allengs het voor de varens algemeene hartvor- 
mige prothallium, daar de groei in het vegetatiepunt relatief het geringst is. 
De topcel verdwijnt daarbij niet, zoo als PRANTL te recht heeft aangetoond, 
maar zij is alleen niet meer aanstonds door haren toegespitsten vorm te 
herkennen. 
In de as van het hartvormige prothallium ontstaat tevens door celdeelingen 
evenwijdig aan de vlakte van het prothallium een zoogenaamd kussen of pol- 
ster, dat aan zijne grens 2, maar in het midden bij oudere prothallia wel 8 
cellenlagen dik is, en hetwelk zich over eene oppervlakte van 20 en meer 
cellen uitstrekt. 
Dit kussen draagt aan de onderzijde van het prothallium een groot aantal 
stijve, meest bruin gekleurde rhizoiden. 
Bij verderen groei van het prothallium ontstaan in de zijdelingsche lobben of 
vleugels meermalen nieuwe vegetatiepunten met langzamer groei, waardoor 
herhaalde insnoering wordt te weeggebracht, vaak gepaard met hyponastie, die 
de randen zich doet oprichten. De aan het kussen gehechte rhizoiden worden 
dan des te langer naar mate zij hooger ontspringen. 
De antheridiën vormen zich vrij spoedig: bij draadvormige prothallia meest 
aan den top, bij knotsvormige gedeeltelijk aan den rand en aan de ondervlakte 
nabij de basis tusschen de rhizoiden, ook op het kussen en aan de lobben, 
somwijlen ook aan de bovenvlakte van het prothallium in geringen getale, doch 
niet aan den rand. Hun aantal kan zeer groot zijn en jonge antheridiën ver- 
toonen zich vaak tusschen andere, zooals op de bladen jonge stomata tusschen 
oudere voorkomen. 
Uit een vergelijkend onderzoek van antheridiën in verschillende ontwikke- 
lingsstadiën, en uit bestudeering onder het mikroskoop van het levende, groei- 
ende antheridium blijkt het volgende: 
De moedercel van het antheridium, steeds aan de oppervlakte van het pro- 
thallium gelegen, deelt zich door een basiswand in twee cellen, waarvan de 
de onderste als steelcel blijft fungeeren, de andere daarentegen meer naar bui- 
ten treedt en alras weder gedeeld wordt in eene inwendige min of meer trech- 
tervormige en in eene uitwendige ongeveer ringvormige cel. Spoedig daarna. 
wordt de trechtervormige cel door een aan de basis van het antheridium even- 
