DE GESLACHTSGENERATIE DER GLEICHENIACEEËN. 47 
wijdigen wand gescheiden in een uitwendig koepelvormig en een inwendig 
trechtervormig gedeelte. Het laatstgenoemde is de centraalcel, waarin door 
herhaalde deelingen van den inhoud de moedercellen van de spermatozoïden 
ontstaan. De koepelcel deelt zich door een gewelfden wand in eene bovenste 
wandcel en eene dekselcel. 
In rijpen staat wordt het antheridium op de gewone wijze geopend door 
osmotische opneming van water, waardoor de wandecellen zwellen en de inwenr 
dige ruimte verkleinen, zoodat na verwijdering der dekselcel de spermatozoïden 
uitgedreven worden. 
De archegoniën verschijnen gewoonlijk eerst, wanneer het prothallium den 
hartvorm heeft verkregen, en het kussen eene dikte van 3 à 4 cellen-iagen 
bezit. Zij komen bij betrekkelijk jonge prothalliën in beperkt aantal voor, het 
eerst en het talrijkst nabij den top van het meristeem, alzoo dicht bij den 
rand der insnoering en aan de onderzijde van het prothallium. Bij oudere pro- 
thalliën kan echter soms een groot aantal dicht bijeen geplaatste, en in leeftijd 
verschillende archegoniën op de genoemde planten gevonden worden. 
De vorm van het archegonium bij de Gleichenia’s is die van een flesch, over- 
eenkomende met hetgeen bij andere Varenfamiliën wordt aangetroffen. De hals, 
uit vier overkruis staande 5 á 6 cellige rijen bestaande, ligt geheel uitwendig, 
de buik, welke de eicel bevat, in het weefsel van het prothallium verborgen. 
Het archegonium ontstaat uit eene uitwendig geplaatste cel aan de onder- 
vlakte van het prothallium, welke door een periclinen wand zich deelt in twee 
dochtercellen, waarvan de buitenste de moedercel is van den hals, de binnenste 
die van de centraalcel. De eerstgenoemde ijlt de andere spoedig in ontwikkeling 
vooruit en deelt zich door twee op elkander loodrechte anticline wanden in een 
quadrant van vier oppervlakkige cellen, welke de initialen der vier cellenreeksen 
van den hals zijn en naar buiten uitgroeien. 
De centraalcel groeit kegelvormig naar boven en snoert aan den top de hals- 
kanaalcel af. Deze dringt wigvormig tusschen de vier cellenreeksen van den hals, 
welke daardoor in de as van den hals een weinig uiteenwijken, maar van bo- 
ven aaneengesloten blijven. 
in de cellen, welke de centraalcel omringen, ontstaat gelijktijdig groei en deeling, 
waardoor de buik van het archegonium gevormd wordt en de onderste dochtercel der 
centraalcel, thans eicel, nabij de oppervlakte van het prothallium wordt gebracht. 
Bij rijpwording van het archegonium vervloeien de wanden der halskanaal- 
cel, het kanaal wordt met de overblijfselen van deze, als slijmpropjes gevuld; 
de halscellen wijken van boven ankervormig uiteen en de spermatozoïden kunnen 
door het nu geopende halskanaal tot de eicel doordringen. 
