DE HORNSTEINSCHE ZES-EN-TWINTIG-DAAGSCHE PERIODE, 3 
de tweede plaats kan men aanvangen met het onderzoek te beperken tot één 
element, maar voor verschillende plaatsen ten einde aldus gegevens te erlangen 
omtrent den algemeenen aard van het probleem, 
Tegen de combinatie van beide wegen, nl. het bewerken van volledige gege- 
vens voor vele plaatsen, stelt zich, naast dat van den tijd, het onoverkomelijk 
bezwaar in den weg, dat deze òf niet bestaan, òf ten minste, zooals bij de 
Engelsche en Engelsch-Indische Observatoria het geval is, niet in extenso ge- 
publieeerd worden. Het scheen ons daarom van het meeste belang om aan- 
vankelijk den eersten weg in te slaan, omdat slechts op deze wijze kan uitge- 
maakt worden, welke der zes grootheden de meest kenmerkende resultaten op- 
leveren, eene kennis waardoor men zich bij overgang tot de tweede methode 
veel nutteloozen arbeid kan besparen. 
Hiervoor nu was wederom Petersburg, later Palowsk, de aangewezen plaats; 
ofschoon er langere reeksen van magnetische observaties, althans der Deeclinatie 
en Horizontale kracht bestaan, zijn nergens nauwkeurige waarnemingen der 
drie elementen, volgens de beste methode verricht, in zulk een, voor dit onder- 
zoek gemakkelijke vorm gepubliceerd als in de Russische annalen. Waarne- 
mingen toch van Horizontale en Vertikale kracht met LAMONT'’sche instrumen- 
ten verricht, meen ik, op goede gronden, voor dit doel te moeten verwerpen. 
Bovendien scheen uit de door Mörver en LiZNAR gedane onderzoekingen te blijken, 
dat de periode te Petersburg en in ’talgemeen in hooge breedten, veel scherper 
dan elders te bepalen was. 
Aan de Russische jaarboeken kunnen de daggemiddelden der drie elementen 
terstond ontleend worden, allen uitgedrukt in absolute maat. Voor elk uur 
worden de verschillen gegeven van de uurwaarnemingen met de daggemiddel- 
den: de som dezer verschillen is als maat beschouwd van de veranderlijkheid 
van het element: deze sommen echter zijn niet in de jaarboeken opgenomen 
maar moesten allen berekend worden, alvorens de rangschikking kon worden 
aangevangen : eensdeels om te trachten de verklaring te vinden van het 
feit, dat het HoRNSTEIN gelukt was uit eene slechts éénjarige waarnemings- 
reeks het bestaan der periode aan te toonen, terwijl toch de gemiddelde ampli- 
tude zeer klein is, anderdeels om een punt van vergelijking te erlangen, ter 
beoordeeling der resultaten uit de Declinatiewaarnemingen te Praag afgeleid. 
De daggemiddelden zijn ook hier terstond aan de jaarboeken te ontleenen; wat 
echter de sommen der dagelijksche variaties betreft, zoo moesten niet alleen 
alle variaties voor elken dag worden opgeteld, als voor Petersburg, maar ook 
de verschillen zelve van elk der vijf dagelijksche observaties met de dag- 
gemiddelden berekend worden. Voor dit onderzoek geldt dus reeds de boven 
* 
