EVENWIJDIG AAN HET SPIEGELEND OPPERVLAK, 17 
maakt, daarna de kijkeras in de as van den door het plaatje teruggekaatsten licht- 
bundel gebracht. Nu wordt het glasplaatje met het tafeltje van den spectrometer 
verwijderd, de plaat o met den iĳzerspiegel in zijn plaats gesteld en de spiegel 
zoo geplaatst, dat de teruggekaatste lichtbundel door het midden van den spiegel 
gaat en met de as van den kijker samenvalt. 
D. Bepaling der kleine draatingen door spiegelaflezing. 
16. De nul- en minimumdraaiingen bedragen slechts enkele minuten en 
kunnen niet met de in graden verdeelde cirkels der nicols en vasten index 
zonder nonius gemeten worden. Om hierin te voorzien werd de spiegelmethode 
sedert 1886 geregeld toegepast. Hiervoor is over de buis cj, die den polarisa- 
tor bevat, een rechthoekig vierzijdig prisma f‚ geschoven, dat van binnen cilin- 
dervormig is uitgeboord. De zijvlakken dragen spiegeltjes, die zoo gesteld zijn, 
dat na een draaiing van den nicol over 90° de normaal van het eene spiegeltje 
ongeveer den vroegeren stand van de normaal van het aangrenzende spiegeltje 
inneemt. Daar de polarisator alleen wordt gebruikt in een stand evenwijdig aan 
of loodrecht op het invalsvlak en de spiegeltjes eens voor al gesteld zijn, levert 
dit een groot voordeel op. Op een afstand van 2.5 M. ongeveer staan kijker 
en verdeelde schaal, waarmee de stand van den nieol wordt waargenomen. 
Kijker en schaal staan evenals de bank met den spectrometer op een steen, 
alzoo niet in verbinding met den vloer. De polarisator wordt door middel van 
een langen koperen arm gj, aan het vlak van den cirkel bevestigd, bewogen. 
Bij den analysator zit deze arm Jy aan een ring kj, die op den verdeelden 
eirkelrand wordt geklemd met de schroef m;. Deze ring draagt in het midden 
een spiegeltje /, dat om een verticale en horizontale as kan draaien en dient 
voor de bepalingen van den stand van den analysator. Im den regel werden 
een schaal en twee kijkers voor deze spiegelaflezing gebruikt. Behalve bij zeer 
groote invalshoeken moest voor de analysatoraflezing nog een tweede, vaste, naast 
de draaibank opgestelde spiegel, gebruikt worden. Bij deze spiegelaflezing werd 
zooveel mogelijk voor een onveranderlijken stand der deelen zorggedragen. 
Steeds werd na elke reeks van instellingen de vastheid der spiegelaflezing on- 
derzocht. Deze bleek steeds voldoende te zijn. De plaatsveranderingen bedroegen 
bij niet te groote tijdsverloopen slechts een klein deel van den afstand van 2 
schaaldeelen. Een minuut beantwoordt aan een verplaatsing van 1.4 à 1.8 m.M. 
of 1.4 à 1.8 schaaldeel. De nauwkeurigheid dezer aflezing houdt gelijken tred 
met die van de methode, waarop met de nicols wordt ingesteld ($ 13), zoo de 
omstandigheden hierbij niet ongunstig zijn. 
F 3 
NATUURK. VERH. DER KONINKL. AKADEMIE. DEEL XXVIIT. 
