( 180 ) 



//des Rijks, over eene zoo groote uitgebreidheid, welligt zeer 

 //lang nadeelige terugwerking kunnen hebben, althans op de ge- 

 //zondheid ook der aangrenzende gewesten, juist voldoende, om 

 //op het groot gewigt van dit punt de aandacht te vestigen, 

 //en de noodzakelijkheid van een nader onderzoek te wettigen." 



Het oordeel der Academie wordt dus gevraagd: in hoe- 

 verre er gevaar uit de schadelijke uitwaseming 

 voor de gezondheid der bewoners van de aangren- 

 zende gewesten te duchten is, en wel of dat te 

 duchten is over een zeer lang tijdsverloop. 



De schadelijkheid der uitwasemingen op de plaats zelve wordt 

 stilzwijgend erkend. Het ligt voor de hand, dat men bij dat 

 gevaar voor aangrenzende gewesten, niet enkel het oog gehad 

 heeft op den zoom, maar veeleer op een uitgebreid rayon, een 

 goed gedeelte der provinciën, die de ontworpen droogmaking 

 begrenzen. 



Ten aanzien van het lange tijdsverloop is eene tweeledige 

 opvatting mogelijk, men kan hier namelijk op het oog gehad 

 hebben of den langen duur der droogmaking, of den langen 

 duur der bedoelde terugwerking. Wij hebben gemeend op het 

 laatste vooral de aandacht te moeten vestigen, daar wij van de 

 onderstelling mogen uitgaan, dat de werken der droogmakiüg 

 onder de leiding van bekwame mannen en naar een goed ge- 

 vormd plan dus ingerigt zullen worden, dat de gronden slechts 

 korten tijd in den staat zullen verkeeren, waarin de ontwikke- 

 ling van schadelijke uitwasemingen te vreezen is. Immers het 

 zijn de uitwasemingen uit den vochtigen, drassigen bodem, met 

 éan woord de moerasuitwasemingen, onder den invloed van eene 

 hooge temperatuur, waarvan het gevaar te duchten is. 



Die eigenaardige werking heeft ten allen tijde de geneeskundi- 

 gen gedrongen eene meer bepaalde ziek te-oor zaak als 

 product van den bodem (moerasgif) aan te nemen. 

 Naar de verschillende rigting, die in de geneeskunde en in 

 de aanverwante natuurkundige wetenschappen heerschte, werd 

 dat g i f nu eens als eene specifieke ziekte-oorzaak (miasma) 

 beschouwd, die in sommige opzigten met de smetstoffen 

 te vergelijken is, doch zich daarvan onderscheidt door het ge- 

 mis van het vermogen van reproductie in het meuschelijk or- 



