( 1S4) 



*18 e eeuw, hoezeer onderscheidene daarvan schijnen te pleiten 

 //voor het verband van malariaziekten met droogmakingen in 

 //het algemeen, volstrekt toch niet als bewijzen kunnen doen 

 //gelden ten aanzien van eenige bepaalde epidemie. Die feiten, 

 *met hoeveel zorg ook door ons nagegaan, zijn ons daarvoor 

 //niet in genoeg bijzonderheden bekend. Slechts enkele uit 

 //de 19e eeuw leveren te dien opzigte iets meer, zooals de 

 //hevige en uitgestrekte epidemie van 1826, die door hare ver- 

 //spreiding juist in de in 1825 overstroomde landstreken, naar 

 //de algeineene overtuiging der deskundigen, met die overstroo- 

 //ming in verband moet gebragt worden.'" 



Zoozeer wij in liet algemeen aan deze beschouwingen van de 

 Heeren penn en lubach ons zegel hechten, mogen wij toch niet 

 nalaten daarbij de opmerking te voegen, dat onder de schrijvers, 

 die voor verschillende plaatsen die epidemie op grond hunner 

 eigen waarneming beschreven hebben, toch niet die eenstem- 

 migheid heerscht. Wij verwijzen slechts op hetgeen door g. j. 

 mulder en d. M. A. roelants uitdrukkelijk verklaard wordt 

 in hunne Bijdrage tot de Geschiedenis der thans in ons va- 

 derland heerschende ziekten, 1826. //Wij gelooven niet, dat de 

 //in 1825 op vele plaatsen ontstane overstrooming in eenig 

 //onmiddellijk verband met de thans heerschende ziekte kan gebragt 

 //worden, daar er vele plaatsen zijn, die niet overstroomd zijn 

 //geweest, en echter vele ziekten hebben opgeleverd, b. tr. Hoorn, 

 //en er integendeel andere gevonden worden, die geheel over- 

 //stroomd waren, en echter geen ziekte van aanbelang hebben 

 //doen ontstaan, b. v. Broek in Waterland." Yan deze laatste 

 gemeente wordt dit door de sterftecijfers bevestigd, die de Bur- 

 gemeester van Broek in Waterland ons welwillend verschafte : 

 voor de jaren 1821 — 25 bedraagt het aantal der overledenen 

 42 _l_ 50 n- 33 + 25 + 26 -=■•■ 176, voor de jaren 1826 — 1830 

 bedraagt het 33 -f- 33 + 23 -f- 47 -f- o 6 = 172, zonder de dood 

 geborenen. Er is dus geen verhooging van het sterftecijfer 

 waar te nemen. 



Raadpleegt men de geschriften uit dien tijd, waarin de epi- 

 demieën worden beschreven, dan vindt men zeer breede be- 

 schouwingen over den invloed van de heete luchtgesteld- 

 heid op het menschelijk organisme, maar bewijzen op een 





