( 140 ) 



dat de opgenoemde door hooge sterftecijfers gekenmerkte jaren 

 met de hevige epidemieën van malariaziekten zamenvallen. 



De verhooging der sterftecijfers in die jaren is echter niet 

 overal even groot. De sterkste verhooging vindt men in den 

 Hoekschen Waard, de stad Groningen, de Amstelstrook en 

 voor de jaren 1857 — 1859 juist in de streken, die in de 

 onmiddellijke nabijheid van het Haarlemmermeer gelegen zijn. 



De sterftecijfers voor de gemeente Haarlemmermeer zijn in 

 de jaren 1856 — 1859 de hoogste van allen, nadien tijd nemen 

 zij zeer snel aanzienlijk af en komen in de jaren 1863 — 1867 

 op eene gemiddelde hoogte van circa 33 op 1000 inwoners, 

 om daarna nog verder te dalen. In 1869, 1871enl874 onder- 

 scheidt het sterfte-cijfer zich naauwelijks van dat van het Zuide- 

 lijke gedeelte van Noord-Holland en alleen in 1872 wordt nog 

 een grooter cijfer bereikt, dat echter het sterfte-cijfer van 

 het zuidelijk gedeelte der provincie maar weinig overtreft, 



Om den mogelij ken invloed van de droogmaking van het 

 Haarlemmermeer op de sterfte beter te kunnen nagaan, hebben 

 wij de gemiddelde cijfers berekend van groepen van jaren voor 

 de landstrooken en de gemeenten in de eerste Tabel vermeld, 

 met bijvoeging van den Hoekschen Waard en Amsterdam. De 

 uitmaling van het Haarlemmermeer had plaats 1849—1851, 

 terwijl eerstin 1860 de geregelde bemaling was verkregen. Wij 

 hebben daarom het geheele tijdsverloop 1840 — 1874 verdeeld 

 in 9 jaargroepen en wel van 1840— 42, 1843 — 45,1846 — 48, 

 1849—51, 1852-56, 1857-59, 1860—64, 1865—69 

 1870 — 74. Bij die verdeeling blijven juist de epidemie-jaren 

 1846 — 48 en 1857 — 59 in afzonderlijke groepen vereenigd en 

 zijn de onderscheidene tijdperken van het werk, de tijd daar- 

 vóór en de tijd daarna in genoegzaam overeenkomstige jaargroe- 

 pen ingedeeld. Wij geven de zoo verkregen cijfers in Tabel IV. 



Onmiddellijk springt in het oog, dat de twee kolommen, waarin 

 die epidemiejaren zijn begrepen, de hoogste cijfers bevatten. 

 Alleen voor den duinrand in Zuid-Holland zijn ook in die 

 jaren de cijfers vrij laag, wat op eene geringere hevigheid 

 dier epidemieën daar ter plaatse wijst. In de gemeenten in den 

 duinrand gelegen komen koortsen dan ook steeds in veel min- 

 dere mate voor. 



