( 142 ) 



het 'Meer in verband gebragt worden. Eenen schadelijken in- 

 vloed op den gezondheidstoestand in de aangrenzende streken 

 zou de Haarlemmermeerpolder evenwel nog meer hebben moeten 

 uitoefenen gedurende de jaren 1852 — 56, de tijdruimte van 

 het eerste droogvallen der gronden tot aan het verkrijgen van 

 eene trouwens nog gebrekkige bemaling. Gedurende dien tijd 

 toch verkeerden de nieuwe gronden gedeeltelijk nog in moe- 

 rassigen toestand : de stand van het water was nog niet 

 geregeld. De bebouwing der gronden was echter reeds op 

 ruime schaal begonnen en de nieuwe gemeente Haarlemmer- 

 meer telde reeds 3000 inwoners. In den polder heerschten wel 

 koortsen; — de gemeente Haarlemmermeer had in 1856 eene 

 sterfte van 50 pro mille, — maar voor de omgeving zien wij 

 gedurende het tijdperk van 1852 — 56, met uitzondering van den 

 Oostrand, geen verhooging in de sterftecijfers, Dat trouwens 

 in de meeste gemeenten, die aan het Meer gelegen zijn, de 

 sterfte door malaria verhoogd werd, kan niet bevreemden, wan- 

 neer men bedenkt, dat de bewoners dier gemeenten voor een 

 deel op de pas ontgonnen landerijen hun werk vonden. 



Het is noodig hier nog op eene bijzondere omstandigheid 

 te wijzen. Aan de naaste grenzen van het meer werd de 

 verveening al zeer spoedig in streken, waar zij vroeger niet 

 vergund was, aangevangen. Geen verveening toch werd door 

 Eijnland toegestaan vóór dat de waterspiegel van het meer 

 minstens één el door de uitmaling verlaagd was. Het veen 

 werd meestal droog gestoken, doch ook met opgepompt water 

 tot slik vermengd en alzoo nat bewerkt. Dat die werken eene 

 belangrijke uitbreiding hadden, kan daaruit blijken, dat in 

 1856 voor één ton gouds werd verveend en in 1857 voor 

 twee tonnen gouds in de streken, waar vroeger de verveening 

 verboden was. Hierbij bedenke men, dat de arbeid in dezen 

 bodem, die voor het eerst in verveening gebragt wordt, gelijk- 

 gesteld mag worden met de aardwerken, die blijkens de on- 

 dervinding als zeer schadelijk voor de gezondheid moeten aan- 

 gemerkt worden. 



Het zou echter de vraag kunnen zijn, of niet juist de ge- 

 heele epidemie van de jaren 1857—59 op rekening van de 

 droogmaking van het Haarlemmermeer moet worden gebragt. 



