( 237 ) 



aanraking der randen bij ontmoeting aan de tegenovergestelde 

 zijde der zonneschijf" gebruiken. Het was dus voor de commis- 

 sie a priori niet op te maken, welk verschijnsel door de waar- 

 nemers hierdoor bedoeld werd ; het verdwijnen der lichtstreep 

 aan den zonnerand bij de uittrede, of wel het latere oogenblik, 

 waarop eene wiskundige aanraking plaats had der beide cirkel- 

 omtrekken, die de schijven van Venus en de zon voorstellen. 

 Slechts twee waarnemers hebben ook hier het tweeledig ver- 

 schijnsel waargenomen, doch hiervan is de een de heer sirks, 

 die met den bovenvermelden Molteni-kijker waarnam, de ander 

 de heer mercier. Bij de waarneming van dezen laatsten waar- 

 nemer doet zich echter een verschijnsel voor, dat eenigzins twij- 

 felachtig maakt, of hij wel met de noodige onvooringenomen- 

 heid heeft waargenomen, daar het tijdsverloop tusschen de twee 

 bedoelde verschijnsels bij de eerste en bij de tweede binnenste 

 aanraking op de sekonde na hetzelfde is, en wel 6 m 10% een 

 een getal, dat ongeveer 3j maal meer is dan de andere waar- 

 nemers gemiddeld bij de intrede hebben gevonden. Bij het 

 nemen der middentallen zijn echter deze resultaten onveranderd 

 mede opgenomen. 



In de instructie schijnt verzuimd te zijn aan te dringen op 

 de vermelding van de opening van het objectief en de vergroo- 

 ting van den kijker, daarentegen wel verzocht opgave van den 

 barometer en thermometer, waarvan de bedoeling de commissie 

 niet recht duidelijk voorkomt. Vandaar dat de rapporten om- 

 trent de gebruikte kijkers geene andere aanwijzing bevatte, dan 

 dat het //gewone scheepskijkers" waren; ten einde nu omtrent 

 opening en vergrooting der gewone scheepskijkers eene ver- 

 trouwbare inlichting te ontvangen, vroeg een onzer die aan 

 den verificateur van 's rijks zee-instrumenten, Dr. p. j. kaiser, 

 te Leiden. Met bereidwilligheid voldeed de heer k. aan het ge- 

 dane verzoek, door van eenige vroeger bij de marine in gebruik 

 zijnde kijkers vergrooting en objectiefsopening te bepalen. Hij 

 vond de volgende vergrootingen 



vergroot ïngcn. openingen. 



7,7 4,0 cM. 



10,7 4,7 // 



