( 2*1 ) 



Middelb. fuut. Aantal waarn, 



voor het l ste contact dr 1™,5 3 



// 2 Je // « ± l m ,4 9 



// // // b rb lm, 7 15 



voor het 3 de contact rfc l m ,3 12 



// // » a rb l m ,4 6 



// // // b 1 



// 4 de // rb 0^,9 16 



Men zou hieruit kunnen opmaken, dat het 4 de contact zich 

 het gemakkelijkst heeft laten waarnemen ; de heer sirks merkt 

 ook in zijn rapport op, dat deze waarneming zeer juist waar 

 te nemen was ; gedeeltelijk echter kan de kleinheid van de voor 

 dit contact geldende middelbare fout meer een toeval zijn, daar 

 enkele sterk afwijkende waarnemingen de middelbare fouten van 

 de andere contacten vergroot hebben; evenzoo is het bijna ze- 

 ker, dat de middelbare fout van het l ste contact te klein is ; 

 drie waarnemingen zijn ook trouwens ontoereikend eene mid- 

 delbare fout met eenige juistheid te bepalen; nemen wij dus 

 allen door elkander, dan komt er voor elke contact-waarneming 

 uit 61 waarnemingen rb l m ,35, een getal, dat, ten gevolge 

 van mogelijke onzekerheden in de ligging van enkele der ob- 

 servatieplaatsen nog iets, doch zeer weinig, te groot kan zijn *). 

 Uit de middentallen blijkt ook met veel waarschijnlijkheid, 

 dat de waarnemers, die bij het 3 de contact niets omtrent de 

 vervorming van het beeld der planeet hebben medegedeeld en 

 alleen spreken van //de aanraking der randen aan de tegen- 

 overgestelde zijde der zonneschijf,' 1 het contact 3a hebben waar- 

 genomen; bij de afleiding van den duur van den gansenen over- 

 gang is dit ook aangenomen, even als bij de afleiding van het 

 tijdsverloop dat de gcheele schijf der planeet noodig had om 

 den zonnerand te passeeren. De resultaten, voor deze 3 duren 

 gevonden, geven de volgende middelbare fouten : 



*) Voor de overgangen van 17(59 vond encke voor de middelb. fout eener 

 waarneming van eene inwendige aanraking £s, dus voor de middelb. fout ongeveer 

 I2s. Bij dien overgang besteedde echter de planeet l£m cm den zonnerand te 

 passeeren, bij dien van 1871 29m, om dns de middelb. fout tot dezelfde absolute 

 f maat te herleiden moet men baar in rede van 18 tot 29 vergrooten, waardoor zij 

 ongeveer 19s wordt. Bij dezen overgang waren kijkers en spiegelteleskopen van 

 allerlei afmetingen gebruikt geworden; de aangegevene vergroo'ingen bedroegen 

 30 tot 130 maal. 



Vli^SL. EN MKDED. AID. NATUURK. 2de REEKS. DEEL X. 16 



