( 322 ) 



4 

 verhouding in dat geval gelijk is aan -, — maxwell daaren- 



o 



tegen = j/ 2. 



Men wordt er dus toegebracht te onderzoeken, welke waarde 

 als de ware is aan te merken. Uit de navolgende berekeningen 

 zal de juistheid van maxwell' s uitkomst j/ 2 op nieuw blij- 

 ken. Ofschoon in hoofdzaak de weg door maxwell aangewezen 

 gevolgd is, heb ik toch gemeend in andere opzichten daarvan 

 te moeten afwijken, vooreerst omdat ik wilde onderzoeken of 

 ook door voortzetting van de berekening, waar clausius ze ein- 



4 

 digde, toen hij de waarde der gevraagde verhouding op - be- 



o 



paalde, maxwell's uitkomst kan gevonden worden, en ten tweede 



omdat de berekening van den invloed der afmeting der mole- 



kulen volgens de richting der betrekkelijke beweging een eenig- 



zints anderen weg noodzakelijk maakte. 



§ 1. Noemen wij met maxwell *) f(x)dx het gedeelte 



van een aantal molekulen, dat een snelheid heeft, zoodanig 



dat de ontbondene dier snelheid volgens de X-as een waarde 



heeft tusschen x en x + dx, dan moet 



< 



I 



f(x)dx = 1, 



Om den vorm van f (x) te bepalen, kan men aldus te werk 

 gaan : 



Het aantal molekulen, waarvan de ontbondene der snelheid 

 zoowel tusschen x en x + dx, y en y -f- dy, z en z -j- dz 

 ligt is, als n voorstelt het aantal bevat in het volume 



nf{x)f(y)f(z)dz dy dz 



Zoo deze molekulen te gelijker tijd den oorsprong verlieten, zou- 

 den zij na een sekonde, dus te gelijker tijd, bevat zijn in een 

 clement der ruimte dxdydz, gelegen om een punt P, waarvan 

 de coördinaten zijn x, y en z. 



►) VÜI. Min.., xix, ptg. H> (1860). 



