( 331 ) 



Door gemiddelden weg in geval (b) zouden wij moeten ver- 

 staan den weg, dien een molekuul gemiddeld aflegt tusschen 

 het oogenblik, waarop een vorige botsing plaats greep, en het 

 oogenblik, waarop het zelf het stilstaande molekuul ontmoet. 

 Het komt mij twijfelachtig voor of wij dezelfde waarde zouden 

 vinden als ingeval (a). Maar die uitkomst is voor het volgende 

 niet noodig, en ga ik dus verder met stilzwijgen voorbij. 



Voor den gemiddelden weg in onderstelling (<?), waarbij wij 

 weder hetzelfde verstaan als in onderstelling (o), vinden wij 



/.— 



n Ti s 2 [/ 2 



2a 

 Elk molekuul nl. ondervindt gemiddeld n n s* — |/2 stoo- 



\/n 



2« 

 ten en legt gemiddeld — weg af. 

 yn 



Volgens clausius zou dit zijn : 



1 



. 4 

 n n s - 



3 



§ 7. Gaan wij er nu toe over den invloed te bepalen van 

 de afmetingen der molekulen volgens de richting der relatieve 

 beweging op het aantal botsingen. 



In mijn proefschrift : //Over de continuïteit van den gas- 

 en vloeistof-toestand 11 heb ik er opmerkzaam opgemaakt, dat 

 dit tot hiertoe was verzuimd geworden, en heb ik een poging 

 beproefd dien invloed te berekenen. En ofschoon ik erkennen 

 moet, dat de wijze, waarop ik daar heb voorgesteld, hoe ik tot 

 mijn resultaat gekomen ben, aanleiding tot gegronde kritiek 

 geeft, is dat resultaat toch zooals de heer d. j. kouteweg 

 aantoont, volkomen juist. 



Eerot nu is door clausius (Ann. der Physik und Chemie 

 von poggendorff. Erganz. Bard VII, Stück 2 pag 242 enz.) 

 een arbeid medegedeeld, waarin hij, misschien onbekend er 

 mede, dat dit reeds vroeger verricht was, den invloed der 



