( 335 ) 



toelaten. Laten wij de stilstaande molekulen hun bewegelijk- 

 heid, dan zal een botsend molekuul na den stoot zich bewegen 

 volgens een raaklijn aan het punt w r aar het stilstaand molekuul 

 getroffen werd. Immers de normale component der snelheid 

 wordt door het stilstaande molekuul geheel overgenomen ; alleen 

 de tangentieele component blijft behouden. Daaruit volgt dat 

 aan het begin van eiken nieuwen weg geen afstand door de 

 botsing verloren gaat, terwijl volgens clausius voorstelling 

 zoowel bij het begin als bij het eind een zekere weg zou ver- 

 loren gaan. Vandaar dan ook, dat clausius het dubbel vindt 

 van wat gevonden moest worden. 



§ 9. Yatten wij den inhoud samen, dan is gebleken: 



a. dat maxwell terecht voor de verhouding tusschen het 

 aantal botsingen, dat een molekuul ontvangt, als het zich be- 

 weegt door bewegende of te midden van in rust gedachte mo- 

 lekulen, de waarde j/ 2 geeft, als wij de afmeting der moleku- 

 len verwaarloozen volgens de richting der relatieve beweging. 



b. dat zoo wij die afmeting in rekening brengen het aantal 

 botsingen voor een bewegend molekuul te midden van be- 

 wegende molekulen nog vermenigvuldigd moet worden met 



v 



. Het gemiddeld aantal botsingen bedraagt dus per 



v — 4 b i 



sekonde voor elk molekuul, als « de meest-voorkomende snel- 

 heid is, en A dat gedeelte van het schijnbaar volume dat door 

 de molekulen wordt ingenomen : 



2a 1/2 1 



N==W7I5 2 Y_ 



\/n 1 — 4A 



of als wij de gemiddelde snelheid uit de levende kracht bere- 

 kend V noemen 



4 ,r f /3 1 



3 V n 1 



4A 



c. dat de waarde, die clausius (pogg. Ann. Erganz. Band 

 YII Stück 2 pag. 250) voor den gemiddelden weg tusschen 

 2 botsingen opgeeft, nl. ,/Die mittlere Weglange eines Mole- 

 „cüls verhalt sich zu einem Achtel seines Durchmessers wie 



