( 364 ) 



Laat daartoe in tig. ] AB de wand voorstellen waartegen 

 de botsingen plaats vinden. Bij iedere botsing tusschen twee 

 molekulen zal dan door het aanrakingspunt van beiden een 

 vlak C D gebracht kunnen worden evenwijdig aan A B ; aan welk 

 vlak wij den naam van botsingsvlak geven zullen. In dit vlak 

 echter of althans op oneindig kleinen afstand daarvan zullen 

 dan — in een eindig tijdsverloop t — bovendien een groot 

 aantal andere botsingen plaats vinden. 



Beschouwen wij nu de moleculen van een zeker stelsel 

 (v, f, lp) 't welk zich naar den wand heenbeweegt — waarbij 

 de lijn loodrecht op het vlak AB als X-as dienst doet — dan 

 zullen bij al de botsingen die in het vlak CD plaats vinden, 

 een zeker aantal moleculen zooals in (II) in dit stelsel in, en 

 een even groot aantal zooals in (I) uit dit stelsel uittreden 



Nu hebben echter in den regel de moleculen die Streden 

 hun middelpunt rechts, en die welke matreden hun middelpunt 

 links van het vlak C D, de eersten liggen dus gemiddeld dich- 

 ter bij het vlak AB dan de laatsten, m. a w. door de bot- 

 singen wordt — wat de nadering der moleculen tot het vlak 

 A B betreft — afstand uit gespaard * . Wenscht men nu te 

 weten hoeveel de som bedraagt van dien uitgespaarden afstand 

 voor alle moleculen van het stelsel (v, s, ip) gedurende den 

 tijd dt in de eenheid van volume, dan behoeft men slechts 

 te berekenen: 



2a t b t +2a t l (1) 



waarbij de sommatie moet worden uitgestrekt eensdeels over 

 alle botsingen waarbij moleculen uit, andersdeels over alie bot- 

 singen waarbij moleculen in het gegeven stelsel treden. 



§ £. Denken wij ons na verloop van den tijd dl plotse- 



*) Men moet zich de zaak dus zoo voorstellen: ieder denkbeeldig botsingsvlak 

 ontvangt als 't ware ieder oogenblik een groot aantal moleculen uit allerlei rich- 

 tingen en van allerlei snelheden, tevens werpt het een even groot aantal uit. 

 Die welke het ontvangt, worden echter reeds opgehouden eer hun middelpunt 

 het botsingsvlak bereikt, die welke het uitwerpt vertrekken daarentegen reeds 

 dadelijk op eenigen afstand vóór het botsingsvlak in de richting, waarin ze voort 

 Kullen blijven gaan. Het is duidelijk dat daardoor afstand wordt uitgespaard. 



