( 129 ) 



door het punt, waar men begint een adiabate kan getrokken 

 worden, die de keerlijn naar de zijde der positieve of naar de 

 zijde der negatieve drukkingen raakt. Waar de overgang van 

 het eene naar het andere geval plaats heeft, kunnen wij, daar 

 wij slechts een klein gedeelte der keerlijn bij benadering ken- 

 nen, niet aangeven. Maar begint men bij temperaturen zeer 

 weinig onder 4°, dan kan men het eerste geval verwachten. 

 Begint men bijv. onder atmosferischen druk water van 3°, 5 

 langs adiabatischen weg samen te drukken, dan neemt eerst de 



/ d v\ 

 temperatuur af omdat !— 1 <0 is. De adiabate wijkt dan, 

 \dljp 



meer dan de isotherme, die door hetzelfde punt ging, van de 

 keerlijn af. Maar bij voortgezetten druk wordt het raakpunt 

 bereikt, dat evenwel hooger zal liggen, dan het raakpunt der 

 genoemde isotherme. De -adiabate is dus langer op het beneden- 

 blad gebleven, en alvorens de keerlijn bereikt te hebben onder 

 deze isotherme, die reeds naar het bovenblad was overgegaan, 

 doorgegaan. In het raakpunt met de keerlijn, heeft zij weder 

 een element gemeen met een isotherme van lagere temperatuur. 



Vandaar af gaat zij op het bovenblad over, wordt f — ) > 



en neemt dus de temperatuur weder toe. 



Daar wij hiervoor zagen, dat het mogelijk is, dat er voor 

 de verlaging van de temperatuur der grootste dichtheid bij toe- 

 nemenden druk een grens bestaat, die als wij de formule (H) 

 van § 6 nog vertrouwen mochten bij oneindigen druk, gelijk 

 zouden vinden aan 1,9 de temperatuur, waarop bij atmosferi- 

 schen druk water het meest samendrukbaar is, zouden wij het 

 tweede geval hebben, als wij de adiabate lieten beginnen bij 

 atmosferischen druk beneden die temperatuur. In dat geval 



n.1. is — steeds nesratief en neemt dus de temperatuur bij 

 \d tj p 



samendrukking voortdurend af Bij temperaturen iets boven 

 1°,9 kan echter ditzelfde plaats hebben. De bijzonderheid, die 

 het eerste geval vertoont, kan dus, altijd in de onderstelling, 

 dat 1°,9 de limietwaarde van de temperatuur der grootste dicht- 

 heid is, slechts in de onmiddelijke nabijheid van 4° met zeker- 

 heid gewacht worden. 



