( 167) 



groeienden stengel wordt bepaald door de resultante van beide 

 genoemde werkingen. 



De naaste oorzaak der buigingen of krommingen der stengels, 

 welke door hofmeistee gezocht werd in eene grootere rekbaar- 

 heid van de celwanden der opperhuid aan de convexe zijde, is, 

 volgens de onderzoekingen van sachs, een sterker groei aan 

 die zijde. 



Terwijl alzoo bij groene planten de richting bepaald wordt 

 door samenwerking van verschillende oorzaken (waarbij zich nog 

 in sommige gevallen de doorbuiging door belasting voegt), is 

 het verschijnsel bij geëtioleerde planten eenvoudiger, want één 

 der factoren, namelijk de werking van het licht, ontbreekt. Alleen 

 het geotropisme blijft over, bij wortels positief, bij stengels 

 negatief werkende. Men ziet dit reeds bij planten, die in geel 

 licht, b. v. in dat, hetwelk door eene oplossing van bichromas 

 kalicus doorgelaten wordt, zich ontwikkelen, want aan deze licht- 

 stralen ontbreekt het heliotropisch vermogen. De loodrechte 

 groei der in het duister verkeerende stengels is dus een on- 

 middellijk gevolg van negatief geotropisme. 



Vraagt men ten slotte, waaraan dan nu de beschreven ver- 

 andering van den stengel in het duister is toeteschrijven, zoo 

 antwoord ik, dat ik mij de zaak aldus voorstel : 



Bij afwezigheid van heliotropisme kan het geotropisme zijn 

 geheelen invloed op de ontwikkeling van den stengel doen 

 gelden. Deze zal dus, gelijk wij zoo even zagen, ongehinderd 

 naar boven groeien en de in andere richting aangelegde knoppen 

 zullen door diezelfde oorzaak alras naar boven gebogen worden. 



Groei, dat is celdeeling en celvergrooting, is niet aan de aan- 

 wezigheid van licht gebonden. Dit proces kan even goed in het 

 duister plaats hebben, zoo slechts het materiaal voor den groei 

 beschikbaar is. Dit leeren ons tal van verschijnselen in het 

 plantenrijk, zooa]s de aanleg van nieuwe wortels en van sten- 

 gelknoppen bij rhizomata, het ontstaan van stomata en van ha- 

 ren (waarbij ook vele celdeelingen plaats hebben) in het binnen- 

 ste van vele organen, alwaar het licht nagenoeg geen toegang 

 heeft j de celdeelingen der Algen in het duister, welke zelfs bij 



