( 194 ) 



bevindt.; onmiddellijk door de bladeren worden opgenomen en 

 verwerkt ? 



Of nemen misschien de wortels het koolzuur op, dat zich, 

 in soms niet onbelangrijke hoeveelheden in den bodem bevindt, 

 en wordt dit door den stengel naar de bladeren gevoerd, om 

 daar ontleed te worden ? 



Het is duidelijk, dat een derde bron van koolzuur voor land- 

 planten niet bestaan kan ; a priori is het echter geenszins onmo- 

 gelijk, dat èn de lucht, èn de bodem op bovengenoemde wijze 

 elk een deel leveren van de koolstof, die de plant noodig heeft. 



Zien we in de eerste plaats om naar eene beantwoording der 

 vraag, of de plant onmiddellijk koolzuur aan de dampkrings- 

 lucht ontneemt. 



Langs experimenteelen weg is dit door meer dan één onder- 

 zoeker in bevestigenden zin geschied. Ik noem hier slechts den 

 naam van boussingault, wiens proeven later door vogel en 

 wittwer en vervolgens door rauwenhoef met hetzelfde gevolg 

 herhaald werden Tegelijkertijd met de iaatsten leverde harting 

 langs een anderen weg hetzelfde bewijs. 



Bovendien zijn er eenige algemeen bekende feiten, die aan 

 de uitkomsten dezer natuurkundigen een krachtigen steun ver- 

 leenen. 



Tn de eerste plaats is het zeker, dat de aanwezigheid van 

 plantengroei den bodem rijker aan koolstof maakt. Men denke 

 slechts aan de zwarte, humusrijke, bovenste laag van eiken 

 zandbodem, die, aan zich zelf overgelaten, eenigen tijd met 

 mos- of heideplanten begroeid is geweest. Onze duinen en 

 heidevelden leveren er de schoonste voorbeelden van. De plan- 

 ten hebben die koolstof aan de atmospheer moeten onttrekken, 

 daar de bodem oorspronkelijk daarvan verstoken was. 



Een ander bewijs leveren ons de zoogenaamde waterculturen. 

 Eene plant met de wortels in zuiver water, waarin slechts eenige 

 weini.e (niet koolzure) zouten zijn opgelost, kan eene aanmer- 

 kelijke hoeveelheid koolstof in haar weefsel vastleggen, ja on- 

 geveer even veel als eene dergelijke plant, onder dezelfde om- 

 standigheden, maar in een koolzuurrijken bodem geworteld. 



Er is dan ook niemand, die er aan twijfelt, dat een groot 

 gedeelte van de koolstof der planten onmiddellijk door de bla- 



