( 198 ) 



den * teugel of aan een gedeelte van een blad, tot zetmeel vor- 

 ming gebruikt kan worden in een blad of bladstuk, dat met 

 het eerstgenoemde deel organisch verbonden blijft. 



Ook hier kan men door eenvoudige proeven de zaak tot 

 klaarheid brengen. Weder is het voldoende, bijv. den top van 

 een blad in eene afgesloten ruimte te brengen, waarin de lucht 

 door kali koolzuurvrij gehouden wordt Daarbij behoeft men 

 dan slechts de basis van hetzelfde blad, met of zonder bladsteel 

 en stengel, in lucht te doen verwijlen, die k? nstmatig rijkelijk 

 van koolzuur voorzien is (in mijne proeven ongeveer 5 pCt.). 

 Was het blad zetmeelvrij, dan zal ook thans de vraag weder 

 deze zijn: Kan de top zetmeel vormen, ten koste van het kool- 

 zuur, dat de basis en de bladsteel of stengel ter beschikking 

 hebben ? 



Van deze proeven, heb ik twee in inrichting eenigszins ver- 

 schillende reeksen genomen (reeks II en III). Zij voerden in 

 verband met de voorgaande eenstemmig tot het besluit, dat in 

 eene koolzuurvrije ruimte een blad of bladstuk nooit zetmeel 

 vormen kan, ten koste van het koolzuur dat aan eenig ander 

 deel derzelfde plant in ruime mate is toegevoegd. 



Maar dit was mij niet genoeg. Zonder twijfel was langs 

 dezen weg bewezen, dat er onder de genoemde omstandigheden 

 in een blad slechts uiterst weinig, of beter onzichtbaar weinig 

 zetmeel ontstaan kan. Maar toch was het mogelijk, dat er 

 zich zeer geringe hoeveelheden gevormd hadden, die door eene 

 eenvoudige reactie niet aan het licht kwamen, maar langs een 

 omweg misschien zichtbaar gemaakt konden worden. 



Wanneer een zetmeelvrij blad in de vrije lucht aan het zon- 

 licht wordt blootgesteld en men van tijd tot tijd stukjes daar- 

 van op hun zetmeelgehalte onderzoekt, dan zal men na eenig 

 tijdsverloop eene kleine hoeveelheid van deze stof daarin aan 

 gaan treffen, die zich langzamerhand vermeerdert. Nu was het 

 mogelijk, dat dit zetmeel zich eerder zou vertoonen, wanneer 

 een met het onderzochte blad of bladstuk samenhangend plan- 

 tendeel bovendien nog in eene lucht vertoefde, veel rijker aan 

 koolzuur dan de gewone dampkringslucht. 



Wel zagen we, dat dit koolzuur niet in staat is, om elders 

 eene op zich zelf zichtbare hoeveelheid zetmeel te doen ontstaan. 



