(291 ) 



Be storende werking deed zich dus bij kleine afwijkingen 

 der tangentenboussole weinig gevoelen, doch nam vrij aanzien- 

 lijk toe bij grootere uitwijkingen. 



Naar allerlei oorzaken werd nu gezocht, die dit verschijnsel 

 zouden kunnen voortbrengen, als polarisatie, verwarming van 

 draden, electrodynamische werking van deelen der geleiding 

 op de meetinstrumenten, enz.; doch geen dezer was in staat die 

 afwijkingen te verklaren. 



Eindelijk kwam men op het denkbeeld, dat de koperen dem- 

 per, die den magneet van de tangentenboussole omgaf, rjzer- 

 houdend kon zijn en daardoor invloed uitoefenen op de uitwij- 

 kiugen van den magneet. De demper werd verwijderd en 

 vervangen door een dempende solenoide en nu bleek de weer- 

 standsbepaling uitkomsten te leveren, die onafhankelijk waren 

 van de grootte der stroomsterkte, zoodat in dien demper wer- 

 kelijk de oorzaak der afwijking heeft gelegen. 



Wij hebben opzettelijk eenigszins uitvoerig over deze afwij- 

 kingen gesproken, omdat meermalen dit verschijnsel zou kunnen 

 voorkomen, zonder dat de aandacht er zich op vestigen zou: 

 hier, alleen omdat de verhouding der weerstanden reeds door 

 berekening gevonden was, moest deze bron van fout aan 1 t licht 

 komen. En daar men immer gevaar loopt bij dempers niet 

 volkomen ijzervrij koper te hebben, zal het steeds aan te be- 

 velen zijn, dien bij meetinstrumenten weg te laten en den 

 magneet door eene solenoide op de beschreven wijze in rust 

 te brengen. 



Alle tot hiertoe verrichte weerstandsbepalingen werden dus 

 herhaald en de weerstanden van alle buizen op nieuw met die 

 van buis (8) vergeleken. 



Daar het wenschelijk gebleken was, dat eene weerstands- 

 bepaling zoo spoedig mogelijk afliep, werden verder telkens 

 vier stroom.sterkten bepaald in deze volgorde: ingelaschte weer- 

 stand 0, daarna elk der buizen achtereenvolgens, en eindelijk 

 weder met ingeiaschten weerstand 0. De laatste bepaling diende 

 dan tot controle. Daar voor elke stroomsterkte-bepaling drie 

 aflezingen te verrichten zijn, werden dus bij elke weerstand»- 

 bepaling 24 schaalaflezüigen verricht. 



V;in elke bepaling deelen wij één volledig voorbeeld mede : 



VERSL. EN MEDEO. AÏD. NATUURK. 2de REEKS. DEEL XI. 20 



