D E 



GEOLOGISCHE EN PHYSISCHE GESTELDHEID 

 VAN DEN ZUIDERZEE-BODEM, 



IN VERBAND MET DE VOORGENOMEN DROOGMAKINO. 



P. H A E T I N G. 



.Reeds voor vele jaren trok het herhaaldelijk mijne aandacht 

 dat, waar het diluviale zand den ondergrond uitmaakt, — en, 

 gelijk men weet, is dit in een groot gedeelte van ons vaderland 

 het geval, — het uit dit zand opstijgende water niet zelden 

 de blijken draagt van met zeewater vermengd te zijn. 



Het eerst bleek dit aan het water dat in de diepe putten 

 opsteeg, die, in de hoop van goed drinkbaar water te vinden, 

 vóór een 25- a 30tal jaren op verschillende punten der stad 

 Amsterdam geboord zijn. Het zeezoutgehalte in het water nam 

 toe naarmate de put dieper en naar gelang er meer wa- 

 ter uit opgepompt werd *). Eenigen tijd daarna vond ik 

 ook zeezout in het water van een tot in het diluviale 

 zand doordringenden put op het eiland Urk f)» terwijl boven- 

 dien het water in die put rijst en daalt, hetgeen hoogst waar- 

 schijnlijk samenhangt met het rijzen en dalen der oppervlakte 

 van het omringende zeewater. Ook bij de zeer diepe (ruim 

 182 meter) putboring te Gorinchem bleek het uit den bodem 

 der put opwellende water sterk zouthoudend te zijn §), het- 



*) Zie mijne verhandeling: De bodem onder Amsterdam, Verh. d. 1ste KI. van 

 het Koninklijk Nederlandsen Instituut 1852, bl. 147. 



f) Het eiland Urk, zijn bodem, voortbrengsels en bewoners^ Utrecht 1853, p. 47 en 52 

 §) De bodem onder Gorinchem, Verh. d. Geologische Commissie, p. 38 (140). 



