( &03 ) 



dijk, dan kan eene veenmassa eindelijk zoo worden samenge- 

 perst, dat zij even ondoordringbaar voor water wordt als b. v. 

 hout. Zoo zullen in een veenachtigen bodem, gelijk b. v. die 

 van den Haarlemmermeerpolder, aanvankelijk talrijke kwellen het 

 werk vertragen, maar al naar gelang de droogmaking vordert 

 en de ringdijk verzwaard wordt, zal het daaronder gelegen 

 veen meer en meer worden samengeperst, tot het eindelijk geen 

 water meer doorlaat. 



Met zand is dit een geheel ander geval. Zand laat zich 

 niet samenpersen, omdat het bestaat uit zeer harde, gerolde 

 kwartskorrels 'die, hoe dicht zij ook tegen elkander aanliggen, 

 altijd kleine opene ruimten tusschen zich overlaten, waar- 

 door een net van capillaire kanaaltjes ontstaat, waarin we] 

 is waar het water eenen zekeren tegenstand ontmoet, maar die, 

 zelfs in het fijnste zand, mits het uit gerolde, min of meer 

 rondachtige of althans bolle oppervlakten aanbiedende korrels 

 bestaat, toch nog altijd ruim genoeg zijn om aan het water 

 eenen betrekkelijk snellen doortocht te verschaften. 



Dat klei en leem een zooveel grooteren weerstand aan water 

 bieden, hangt geenszins enkel daarvan af dat deze gewoonlijk uit 

 kleinere lichaampjes zijn samengesteld dan het zand. Soms toch 

 ontmoet men klei die, bij mikroskopisch onderzoek, uit tamelijk 

 groote korrels blijkt te bestaan, zoo groot als en soms grooter 

 dan de korrels van fijn zand. En toch is zulke klei altijd 

 merkelijk minder doordringbaar voor water dan zand. De oor- 

 zaak hiervan is dat het groote meerendeel der de klei samen- 

 stellende lichaampjes uit scherpkantig gruis van andere kristal- 

 linische gesteenten, veldspaath, hoornblende, mica enz , bestaat, 

 waarvan de korrels niet hard genoeg zijn om evenals de kwarts- 

 korrels, bij de voortbeweging door -water, door rolling eenvoudig 

 afgesleten te worden en zoo bolle oppervlakten te verkrijgen. De 

 kleilichaampjes hebben integendeel altijd de gedaante van kleine 

 schilfers, met scherpe hoeken en kanten. Zetten deze zich nu, 

 bij bezinking, in -water af, dan voegen zij zich zooveel moge- 

 lijk ineen, om de kleinst mogelijke ruimte in te nemen, en zoo 

 kan het niet anders of de openingen tusschen de lichaampjes 

 worden veel kleiner en het geheele kanalenstelsel onregelmatiger 

 en nauwer, terwijl tevens de aaneenkleving der deeltjes onder- 



