( 304 ) 



ling grooter wordt, omdat zij voor een deel met platte vlakken 

 tegen elkander aanliggen. Vandaar dat met water doordrongen 

 klei tot een half vloeibaren modder wordt, iets dat bij zand 

 nooit het geval is, waar elk korreltje op zich zelf blijft. Tevens 

 is dit de oorzaak van de meerdere of mindere kneedbaarheid 

 of plasticiteit van klei en van leem. 



Natuurlijk neemt de wrijving en daarmede de aan het water 

 geboden weerstand in het algemeen toe met het kleiner worden der 

 korrels, omdat daardoor de gezamentlijke oppervlakte grooter en de 

 tusschenruimten kleiner worden. Dit geldt van klei en leem even- 

 zeer als van zand. Bestaat er bij dit laatste ten dien aanzien veel 

 verschil, van het grofste grind af, waarin de korrels verschei- 

 dene centimeters in doorsnede hebben, tot aan het fijnste zand 



toe, waar de doorsnede der korrels slechts — tot — millimet. 



20 10 



bedraagt, niet minder aanmerkelijk zijn de verschillen welke ten 

 aanzien der grootte van de samenstellende lichaampjes der klei- en 

 leemsoorten optreden. Alleen zijn die verschillen slechts door het 

 mikroskoop waarneembaar, omdat de kleilichaampjes zelve meeren- 

 deels te klein zijn, om nog met het bloote oog onderscheiden te wor- 

 den. Als de grenzen, tusschen welke zich hunne grootte beweegt, 



kan men ■ tot — millimeter stellen. Somtijds is hun door- 

 meter nog grooter, vooral bij micaschilfers, die echter steeds 

 zeer dun zijn, terwijl er bovendien nog in vele kleisoorten 

 gerolde kwarts — d. i. . zandkorreltjes — voorkomen, die in 

 grootte de scherpkantige eigenlijke kleikorrels overtreffen. 



Er is bovendien nog eene omstandigheid die invloed uitoe- 

 fent op de mate van doordringbaarheid der klei, namelijk de 

 plantengroei en de daarmede gepaard gaande humusvorining. In 

 maagdelijke klei, met welken naam men de zoodanige bestem- 

 pelen kan die uit enkel rotsgrüis bestaat, waarin nog geen 

 plantengroei heeft plaats gehad, is in het algemeen de onder- 

 linge samenhang der korrels geringer. Daarentegen ontbreken 

 daarin de vermolmde en verveende plantenoverblijfsels die men 

 in klei vindt, waarin planten geworteld zijn geweest. Ts nu de 

 verveening nog niet ver genoeg gevorderd, dan wordt de klei 

 door de aanwezigheid van zulke overblijfsels losser en daardoor 



