( 305 ) 



doordringbaarder. Doch de plantengroei heeft bovendien nog 

 een ander uitwerksel, dat zijn invloed in tegenovergestelden zin 

 doet gelden. Door het verweringsproces, dat daarmede in de 

 diepte gepaard gaat, worden namelijk de kleilichaampjes zelve meer 

 en meer aangetast en tot nog kleinere lichaampjes gereduceerd, en 

 dit gaat eindelijk zoover dat er slechts moleculen overblijven, 

 zoo klein dat zij alleen bij sterke vergrooting zichtbaar zijn. 

 Deze moleculen door eene meer doorschijnende bindingsmassa 

 verbonden, stellen in vele kleisoorten datgene daar wat men 

 met den algemeenen naam van //moleculaire massa" kan be- 

 stempelen. Waar deze moleculaire massa in groote hoeveelheid 

 ontstaan is en de tusschenruimten tusschen de grootere lichaam- 

 pjes vult, is ook de klei het dichtst en bij gevolg het minst 

 doordringbaar voor water. 



Uit een en ander blijkt dat reeds het mikroskopisch onder- 

 zoek het middel aan de hand geeft om met tamelijke zekerheid 

 over den graad van doordringbaarheid van eenen kleibodem te 

 kunnen oordeelen. 



Alvorens nu verder te gaan, zal het noodig zijn even een 

 blik te werpen op den tegenwoordigen stand onzer kennis aan- 

 gaande den aard der gronden die den bodem samenstellen van 

 dat gedeelte der Zuiderzee, hetwelk men wenscht droog te 

 leggen. Door de vroegere boringen, ondernomen onder toezicht 

 van den heer stieltjes, door de latere, gedaan door de heeren 

 leemans en havelaar, alsmede door het onderzoek der gronden 

 uit een landbo uw-scheikundig oogpunt door den heer van 

 bemmelen, is daaromtrent reeds veel kennis verkregen. Op mijn 

 tot Z.Exc. den Minister van Binnenl. zaken ' gericht verzoek, 

 ontving ook ik van den heer leemans een groot aantal der 

 bij de boringen verkregen monsters tot mikroskopisch onderzoek. 

 Kort samengevat zijn de verkregen resultaten de volgende : 

 Over het geheele zuidelijk gedeelte der Zuiderzee (zie bij- 

 gevoegde plaat, fig. 1 , voorstellende eene schematische door- 

 snede van dat gedeelte der Zuiderzee) breidt zich eene klei- 

 laag uit, die zoowel de mineralogische als chemische bestand - 

 deelen bevat, welke haar, eenmaal droog gelegd en van zee- 

 zout bevrijd zijnde, geschikt voor den landbouw maken. 



