( 307 ) 



zijne oppervlakte gelegen is, kan onmogelijk met eenige waar- 

 schijnlijkheid worden gezegd. Die oppervlakte toch is niet die 

 van een eenvoudig hellend vlak, maar, even als die onzer heide- 

 velden, golvend, d. i. hier hooger, ginds lager ; en dat die hoogte- 

 verschillen ook in het onderzeesch diluvium tamelijk groot kun- 

 nen zijn, zelfs op korte afstanden, blijkt uit de putboringen te 

 Amsterdam, waar, op het Bikkerseiland, het diluviale zand reeds 

 op de diepte van 87.7 meters onder A.P. bereikt werd, terwijl 

 men het op de Noorderinarkt eerst op de diepte van bijna 57 

 meters aantrof, zoodat op die beide slechts weinig van elkan- 

 der verwijderde punten het verschil in hoogte bijna 20 meters 

 bedraagt. Zeer waarschijnlijk is het ook zoo in de Zuiderzee, 

 waar het diluviale gedeelte van Urk zich ruim 9 meters boven 

 het zeevlak verheft, terwijl de omringende zandbodem tot ruim 

 5 meters daaronder afdaalt, alvorens onder de kleilagen te ver- 

 dwijnen, zoodat tusschen beiden dus een verschil van hoogte 

 van minstens 14 meters bestaat. 



Ook is bij de putboring op de Nieuwmarkt gebleken dat 

 het diluvium aldaar, en zoo ook waarschijnlijk onder de Zuider- 

 zee, eene zeer aanzienlijke machtigheid heeft, daar men op eene 

 diepte van 173 meters zijn onderste grens nog niet bereikt had. 



Nu is het echter geenszins waarschijnlijk dat de bovenge- 

 noemde laag van zoetwaterklei in de Zuiderzee overal recht- 

 streeks op het diluviale zand rust. Veeleer moet men aannemen 

 dat, althans in de richting van het Eemdal, d. i, van eene 

 kuststrook, die zich uitstrekt van den mond der Eem tot aan 

 Putten, naar Amsterdam en het aangrenzend gedeelte van 

 Noord-Holland, de tot het Eemstelsel behoorende gronden zich 

 tusschen het diluvium en de zoetwaterklei inschuiven *). Deze 

 gronden, die gedeeltelijk uit klei, gedeeltelijk uit grover en 

 fijner zand bestaan, zijn door de toenmalige rivieren medege- 

 voerd en, zooals de daarin voorkomende overblijfselen van 

 schelpdieren bewijzen, in den wijden zeeboezem afgezet die toen 

 den mond der Eem uitmaakte. 



Waar dus de genoemde formatiën nog ongestoord aanwezig 



*) Ver?. Verslaqen en Mededelingen, 2de reeks XX 1S74, ])] VIII bl. 282 

 en Dl IX bl 48. 



VEESL. EN MEDED. AID. NATUUEK. 2de REEKS. DEEL XI. 21 



