( 309 ) 



uien, op grond van het reeds bekende aangaande den aard van 

 het terrein, veilig tot uitvoering van het beraamde plan kan 

 overgaan, meen ik voor als nog te moeten betwijfelen. 



Ook dan toch wanneer de dijk meer zuidwaarts over den 

 kleigrond wordt aangelegd, blijft het water op den ten noorden 

 daarvan gelegen bloot liggenden zandbodem rondom Urk, die 

 vele duizende hectaren omvat, zijne drukking uitoefenen. Zoodra 

 de tegendrukking door het droogmalen van den achter den dijk 

 gelegen polder vermindert, zal het water daarheen trachten te 

 stroomen, zij het ook met merkelijk mindere snelheid dan wan- 

 neer het slechts den korteren weg, onmiddellijk onder den dijk 

 door, had af te leggen, gelijk het geval zoude zijn, wanneer 

 de dijk op het Urker zand rustte. Doch welke die snelheid zal 

 zijn, ook bij den merkelijk grooteren thans aangenomen afstand 

 dien het onder de kleilaag door zal moeten afleggen, — welke 

 kracht het dun nog zal bezitten om zich door eene kleibedek- 

 king van zekere dikte eenen weg te banen, — ziedaar vragen 

 welke, naar het mij voorkomt, in de allereerste plaats moeten beant- 

 woord worden, alvorens men, met volle vertrouwen van te sla- 

 gen, tot uitvoering der beraamde plannen kan overgaan. 



Daartoe toch is noodig met zekerheid uit te maken dat de 

 kleilaag eene genoegzame dichtheid en dikte en dientengevolge 

 eene voldoende mate van weerstandbiedend vermogen heeft om 

 overal den aandrang van eene waterkolom van bijna 5 meters 

 hoogte te kunnen verdragen, zonder het water door te laten. 



Ook mag men niet vergeten dat voor den aanleg van den 

 afsluitdijk, van de boezemdijken enz., veel klei aan het omge- 

 vende terrein moet worden ontnomen, en dat, bij het graven 

 van slooten en kanalen, de dikte der kleilaag op die punten 

 groot genoeg behoort te blijven om het water uit den onder- 

 grond voortdurend tegen te houden. Eindelijk mag men uit 

 de diepte waaruit men de klei bij de boring ophaalt nog geens- 

 zins besluiten tot de werkelijke dikte die de kleilaag hebben 

 zal, wanneer de bodem droog gelegd zal zijn. De opgehoorde 

 klei verkeert namelijk in den toestand van modder, en deze 

 neemt een merkelijk grooter volumen in dan aan de daarin 

 bevatte klei werkelijk toekomt. Uit beneden aan te voeren 

 bepalingen zal blijken dat dit volumen door zoogenaamde in- 



21* 



