( 310 ) 



klinking aanmerkelijk verminderen moet, zoodat eene b. v. 3 

 meters dikke laag uit enkel modder bestaande later wellicht 

 blijken zal eene weinig meer dan 2 meters dikke kleilaag te 

 leveren. 



Inderdaad geloof ik dat de tot dusver verworven kennis van 

 het terrein niet voldoende is om het plan, zoo als het in de 

 thans aangeboden wet ontworpen is, als boven alle bedenking 

 verheven te beschouwen. Eensdeels toch ontbreekt nog te veel 

 de kennis van de diepere lagen die onder de tot dusver door- 

 boorde gelegen zijn ; anderdeels kan men alleen dan met waar- 

 schijnlijkheid oordeelen over de kans van een goeden uitslag 

 der voorgenomen drooglegging, wanneer voorafgaande proefne- 

 mingen het bewijs hebben geleverd dat de zandgronden geene 

 zoo groote doordringbaarheid voor het water hebben dat zijne 

 voortbeweging daarin niet te snel is om overal door de overdek- 

 kende kleigronden te worden tegengehouden. 



Ten einde althans eenigermate in deze leemte onzer kennis 

 te voorzien, heb ik de volgende proeven ondernomen, zoowel 

 ter bepaling van den graad van doordringbaarheid van het 

 dilnviale zand dat den ondergrond des Zuiderzeebodems vormt, 

 als van de klei, welke de bovenlaag uitmaakt. 



Ik wensch die proeven echter slechts als eene eerste poging 

 beschouwd te zien om tot oplossing van het vraagstuk te ge- 

 raken. Zij behooren met een beteren toestel herhaald te 

 worden dan de geïmproviseerde inrichting, waarvan ik mij 

 bediend heb en die mij gebleken is in geenen deele aan de 

 eischen van juistheid en nauwkeurigheid te beantwoorden die 

 noodig zijn om op de verkregen uitkomsten betrouwbare be- 

 rekeningen te gronden, al is die inrichting dan ook volkomen 

 voldoende om bij benadering de mate van snelheid, waarmede 

 zich het water in zandlagen onder zekere hydrostatische druk- 

 king voortbeweegt, te doen kennen 



Deze toestel bestond (zie fig. 2) uit een aantal glazen buizen, 

 met elkander verbonden door caoutchouc-buizen (e). De lengte 

 der gebruikte buizen verschilde van 1 m • , 5 3 tot l m -,56, haar 

 inwendige doormeter van 18 tot 21 millimeter. 



Drie dezer buizen (c c c) werden onderling tot eene vertikale 

 kolom verbonden, die aan zijn boveneinde in verband was 



