( 317 ) 



Daarin beteekenen : 



A, B, C enz de achtereenvolgens samengevoegde, in de gla- 

 zen buizen bevatte zandkolommen ; 



2r de middellijn der buizen in millimeters ; 



l lengte der zandkolom in centimeters; 



dl lengten der achtereenvolgende zandkolommen ; 



t tijd in minuten; 



v snelheid aan het einde der buis, die voor buis A 100 

 genomen ;- 



(v) gereduceerde snelheid voor gelijke middellijn en gelijke 

 lengte, buis A als eenheid genomen ; 



d(v) verschil der snelheden van de eene buis tot de volgende. 



Ook na deze correctie blijft echter nog eene groote onregel- 

 matigheid bestaan, gelijk bij beschouwing der laatste kolom 

 (7) blijkt. 



Welke de oorzaken daarvan zijn, is moeilijk te beslissen. 

 Trouwens met een op de beschreven wijze in elkander gezet- 

 ten toestel is geen zeer groote nauwkeurigheid der verrichte 

 bepalingen te verwachten. Reeds de caoutchouc-verbanden, die 

 door den aandrang van den waterstroom worden uitgezet en 

 later weder samenkrimpen, zijn bronnen van onnauwkeurigheid. 

 Bovendien is het zeer wel mogelijk dat, in weerwil van alle 

 aangewende zorg, het zand in de verschillende buizen niet even 

 gelijkmatig is samengepakt geweest, al kon men daarvan ook 

 bij den aanvang der proef niets bespeuren. Het doorstroomend 

 water kan bovendien de betrekkelijke ligging der zandkorreltjes 

 eenigszins wijzigen. Ik vermoed dit laatste des te eer, omdat, 

 toen de proef geëindigd en de toestel afgebroken was, ik in de 

 beide eerste buizen, waardoor het water gedurende ruim drie 

 weken dagelijks gestroomd had, kleine met water gevulde ruim- 

 ten hier en daar tusschen het zand ontdekte, die, bij het be- 

 gin der proef daarin niet aanwezig waren. 



Ik vermeld dit hier opzettelijk, opdat, wanneer later met een 

 verbeterden toestel dergelijke proeven mochten herhaald worden, 

 men hierop bedacht zij en zich niet vergenoege met de buizen 

 met nat zand te vullen en dan eenige dagen te laten staan, 

 maar door elke zandbuis in opgerichte stelling een tijdlang water 

 late stroomen om aan de zandkorrels gelegenheid te geven door 



