( 319 ) 



Doch volgens het thans beraamde plan zoude het uit het 

 zand opstijgende water overal tegen de kleilaag stuiten. Is 

 cleze in . staat het water tegen te houden ? Alleen onderzoek 

 kan ook hierop wederom een antwoord geven. 



Gelukkig had ik van den heer leemans een genoegzaam 

 aantal monsters klei uit de Zuiderzee ontvangen om door eenige 

 daarvan te vereenigen, in dergelijke glazen buizen, als voor de 

 zandproeven gebruikt zijn, klei-kolommen te brengen. Deze 

 konden bovendien, uit hoofde van de veel geringere doordring- 

 baarheid van klei in het algemeen, korter of, in dit geval, 

 minder hoog zijn. Daar het namelijk niet te doen was om de 

 snelheid te bepalen waarmede het water in horizontale richting 

 door klei stroomt, maar alleen om na te gaan welken weer- 

 stand de klei aan opstijgend of daarop drukkend water in ver- 

 tikale richting biedt, zoo werd de klei bevattende buis in ver- 

 tikale richting met den toestel verbonden en diende het ledig 

 gebleven bovenste gedeelte der buis tevens als maathuis. Ove- 

 rigens werd ook hier de buis van onderen met een sponsprop 

 afgesloten. Het inbrengen der klei geschiedde op dezelfde wijze 

 als van het zand gezegd is (bl. 311). Eerst nadat de buis 

 met de natte klei daarin eenige dagen gestaan had, werd zij 

 in . gebruik genomen. Het bleek echter dat ook dan de 

 klei nog geenszins, d. i. door enkel bezinking, in den staat 

 van grootste dichtheid was gekomen, maar dat eene gedurende 

 verscheidene dagen voortgezette doorstrooming noodig was, om 

 haar dien te doen bereiken. 



Aanvankelijk meende ik dat de onderste afsluiting door een 

 sponsprop voldoende zoude zijn. Maar het bleek mij al spoedig dat, 

 zelfs nadat het water eerst eene zandkolom van ruim 9 meters lengte 

 had doorstroomd, dit niet door de kleikolom, zelfs al had deze 

 slechts eene hoogte van 15,5 centim., heenging, maar deze eenvou- 

 dig als ware zij een zuiger naar omhoog perste. Een sponsprop 

 stevig in de buis tot op de boven vlakte der kleikolom gewron- 

 gen baatte niet. Zij werd mede opgedreven. Eerst toen een 

 sterk ijzerdraad, dat van onder met een daaraan omgebogen lis 

 op de spons drukte en van boven tegen een bevestigd houten 

 blok stuitte, was aangebracht, bleef de kleikolom op haren plaats 



Achtereenvolgens werden drie kleikolommen van onderscheiden 



