( 823 ) 



als 1 : 2,33 *), dan schijnt er een niet onbelangrijk verschil te 

 bestaan in den graad van doordringbaarheid der klei, welke af- 

 komstig is van onderscheidene punten des Zuiderzee-bodems. 



Hoe onvolledig en gebrekkig nu deze onderzoekingen nog 

 zijn, zoo leiden de gevonden resultaten er toch niet toe om 

 met zekerheid aan te nemen dat de kleilaag, tenzij deze een 

 merkelijk grootere dikte heeft dan de tot dusver door de bo- 

 ringen gevondene, in staat zal zijn aan de drukking van het 

 daartegen van onderen aandringende water voldoenden weerstand 

 te bieden. 



Uit de memorie van toelichting bij het ingediende wetsont- 

 werp blijkt, dat men zich voorstelt den achter den afsluitdijk 

 gelegen polder in 8 jaren d. i. 2924 dagen droog te maken. Neemt 

 men nu voor de gemiddelde diepte van dit gedeelte der Zuider- 

 zee 4,5 meters aan, dan wordt dagelijks (regen en verdamping 

 buiten .rekening gelaten) het niveau van het water met slechts 

 1,5 milliin. verlaagd. Reeds hefc doordringen van eene betrek- 

 kelijk uiterst geringe hoeveelheid water door de klei zoude der- 

 halve voldoende zijn om de droogmaking zeer te vertragen, zoo 

 niet onmogelijk te maken. 



Nu spreekt het wel is waar van zelf, dat de ondervlakte der 

 klei nergens, gelijk in den toestel het geval was, aan de recht- 

 streeksche drukking van een koiom van 5 meters water zal 

 zijn blootgesteld, daar het water altijd eerst eenen zekeren weg 

 door het zand moet hebben afgelegd en bijgevolg zijne snelheid 

 in verhouding tot de lengte van den weg zal verminderd zijn, 

 maar in welke mate? Ziedaar iets wat onbekend is en nader 

 onderzoek vordert. 



Bovendien is er nog eene andere omstandigheid, die hierbij 

 moet worden in het oog gehouden. De kleilaag is geen vast 

 lichaam, maar zij verkeert in den toestand van modder, zij is 



*) Het zoude echter kunnen zijn dat dit verschil in hoogte der beide kleiku- 

 lommen hier geen invloed uitoefent en derhalve bij de vergelijking niet in aan- 

 merking raag komen. Bij het onderzoek van verschillende in den bodem van 

 Amsterdam bevatte kleisuorien (zie mijne aangehaalde Verhandeling bl 26, 5(5, 

 75, 83 1 is mij namelijk gebleken dat er in het weerstand biedend verinogen van 

 kleilagen bij toenemende dikte aan het doordringen van water, eene grens bestaat, 

 wier overschrijding met gecne verdere vermindering der doordringbaarheid genaard 

 gaat. iiij herhaling der nrueven zal men hierop bedacht moeten ziju. 



VEESL. EN MEDED. AJFD. NATUURK. 2de KEEKS. DEEL XI. 22 



