( 381 ) 



stoffen te wachten heeft. Van vluchtige, door den reuk niet 

 waarneembare, schadelijke stoffen is tot dusverre niets bekend. 



Veeleer zijn daarentegen zekere niet vluchtige rottingsproducten 

 te vreezen, die door de omzetting van eiwitachtige lichamen kun- 

 nen ontstaan en die, door geen bepaalden reuk of andere on- 

 middellijk in het oog vallende eigenschappen gekenmerkt, met de 

 zwaarste pi anten vergift en kunnen wedijveren. Aan panum komt 

 de eer toe, het bestaan daarvan buiten allen twijfel te hebben 

 gesteld. Het gelukte hem uit rottend vleesch onder het ge- 

 bruik van stoffen, waaraan bacteriën en andere organismen geen 

 weerstand kunnen bieden, eene zelfstandigheid af te zonderen, 

 die wat de kleinheid der doodelijke gift betreft, met derge- 

 lijke stoffen als curare en slangenvergif overeenkomt, en die in 

 het bloed gebracht, spoedig den dood tengevolge heeft. 



Toonen deze proeven aan, dat de mogelijkheid der vorming 

 van vergiftige^ scheikundige verbindingen bij de rotting van 

 eiwitachtige stoffen boven allen twijfel is verheven, dan doet 

 zich van zelf de vraag voor of daar, waar rottings-producten 

 ten slotte in het water van rivieren, grachten en wellen worden 

 afgevoerd, dit laatste daardoor niet voor de gezondheid scha- 

 delijk worden kan. 



Dat er eenige grond voor die meening bestaat, kan niet 

 ontkend worden. Sommige wateren, zooals die van Botterdam, 

 zijn wegens hunne nadeelige werking bekend, en daaraan kan 

 de schadelijke eigenschap worden ontnomen door het klaren en 

 zuiveren met ijzer-chloride. Het neerslag, dat zich daarbij vormt 

 en dat hoofdzakelijk uit ferri-hydroxyde bestaat, bevat dus 

 datgene wat het water schadelijk maakte. Uit het onderzoek 

 van het neerslag blijkt, dat daarin veel stikstof voorkomt, en 

 de uiterst stinkende producten, die zich bij verhitting van het 

 neerslag ontwikkelen, leveren het bewijs, dat uit het water af- 

 komstige organische stoffen daarin voorhanden zijn. 



Tot nog toe is omtrent de scheikundige zamenstelling der 

 bedoelde organische verbindingen niets bekend, en de moeilijk- 

 heid van het onderzoek kan genoegzaam daaruit blijken, dat de 

 pogingen van zoo vele onderzoekers ons niet verder hebben ge- 

 bracht, dan tot de kennis, dat zich bij de rotting van eiwitach- 

 tige stoffen vergiftige, scheikundige verbindingen kunnen vormen. 



