( 352 ) 



Voorts hebben wij te vragen, of er grond is om aan te 

 nemen, dat bijzondere soorten der in het vuil voorkomende 

 bacteriën ziekteoorzaken kunnen zijn. 



Ten opzichte van het miltvuur (pustula maligna), en misschien 

 ook voor febris recurrens, heeft men het recht de afhanke- 

 lijkheid der ziekte van het voorkomen van bepaalde vormen 

 van bacteriën in het lichaam voor waarschijnlijk te houden. 

 Tn het bloed van lijders aan febris recurrens, zijn namelijk door 

 vele waarnemers herhaaldelijk zoogenaamde spirillen gevonden, 

 die den naam van spirochaete Obermeieri hebben gekregen, en 

 die groote overeenkomst ' vertoonden met de spirochaete door 

 ehrenberg reeds in het moeraswater ontdekt. Het onderzoek 

 door koch in het werk gesteld, waarvan de resultaten door 

 cohn werden bevestigd , gaf hun de overtuiging, dat voor 

 het ontstaan van miltvuur een bepaalde soort van bacteriën, 

 bacillus anthracis, wordt vereischt. Deze bacillus was trouwens 

 van den in h ooi-aftreksel voorkomenden bacillus subtilis niet 

 te onderscheiden. Proeven van paul beet hebben buitendien 

 geleerd, dat bloed van dieren aan miltvuur lijdende, waarin de 

 bacteridien i'davaine) door zuurstof van hooge spanning zijn 

 gedood, zijne vergiftige eigenschappen niet verloren heeft. 



Het gewicht dier onderzoekingen zal zeker door niemand ont- 

 kend worden ; vraagt men echter of de uitkomsten reeds die 

 beteekenis bezitten, die daaraan is toegekend, dan moet worden 

 toegegeven, dat eigenlijk slechts een hooge graad van waarschijn- 

 lijkheid en geenszins wetenschappelijke zekerheid verkregen is. 

 Nagenoeg alle onderzoekingen, die bacteriën of verwante 

 microscopische organismen tot onderwerp, hebben, zijn trouwens 

 met buitengewone zwarigheden verbonden, die voornamelijk hun 

 grond hebben in de minimale grootte, in het weerstand-biedend 

 vermogen tegen allerlei invloeden en in de snelle vermenig- 

 vuldiging dier organismen. Daaraan is het dan ook te wijten, 

 dat de tot nog toe verrichte onderzoekingen zoo weinig te 

 vertrouwen uitkomsten hebben opgeleverd ten aanzien van het 

 beweerde verband, dat er tusschen sommige besmettelijke 

 ziekten en bepanlcle vormen van bacteriën zou bestaan. 



De meeste bacteriën zijn zoo klein, dat zij slechts met de 

 rkste vergrootingen onzer microscopen duidelijk kunnen gezien 



