( 367 ) 



veel minder physiologische naauwkeurigheid — onderzochte pijl- 

 vergift der Bosjesmans, de werkingswijze daarvan stemde, in 

 de hoofdzaken, ten volle overeen met dat der Kaffers. Im- 

 mers ook wij namen waar: dat de functies der willekeurige 

 spieren, even als de ademhalings bewegingen, langen tijd voort- 

 bestaan, — dat de kamers spoediger dan de boezems tot stil- 

 stand geraken, — dat de eersten in systole, de laatste in' dia- 

 stole tot rust komen, — en, wat vooral belangrijk is in be- 

 trekking tot het punt van verschil tusschen van beaam en 

 FRASEit, dat zamentrekkingen van het schijnbaar reeds voor 

 goed stilstaande hart meermalen alleen reeds door ligte mecha- 

 nische aanraking (//spelden-prikjes"), duidelijk nog, voor een 1 

 korten tijd, konden worden opgewekt. 



Daarentegen schijnt het Kaffer-pij 1-vergift dat der Bosjesmans 

 in spoed en kracht van inwerking aanzienlijk te overtreffen, zoo 

 als uit vergelijking onzer mededeeling met die van van braam 

 kan worden opgemerkt. Door het eerste werd het hart, in den 

 regel, reeds na verloop van een | uur, door het laatste niet 

 dan na 2 a 8 uren tot volkomen stilstand gebracht. Zoude 

 tot dit verschil misschien hebben bijgedragen, dat van braam 

 zijne proeven nam met eene keukenzouthoudende, waterige '/op- 

 lossing" *), terwijl wij ons pij 1-vergift, door met veel water ver- 

 dund azijnzuur, slechts tot eene '/brei" of gelei verweekt, onder 

 de huid aanbrachten ? Of zou het ook kunnen worden verklaard, 

 doordien de onderzochte Kaffer-pijlen (tijdens de oneenigheden 

 met de Boeren verkregen) oor logs -pijlen zijn geweest, in tegen- 

 overstelling van die der Bosjesmans mij vroeger in tijd van 

 vrede toegezonden en welke hoogst waarschijnlijk voor jagt-ge- 

 bruik waren bestemd. Immers men beweert voor vele pijlen- 

 bezigende aborigines in verschillende werelddeelen, dat zij voor 

 hunne jagt-pijlen veelal minder hevig werkende variëteiten hun- 

 ner respectieve pijl- vergiften verkiezen, dan voor hunne oorloos- 

 pijlen. Of waren wellicht de pijlen des Bosjesmans van oudere 



*) Van braam vond, dat het werkzaam beginsel dezer Kaffer-pijlen ook oplos- 

 baar is in alcohol, even als door FitASüR voor diens nstrophanthinë' was waarge- 

 nomen 



