( 15 ) 



De bewerking van Noot 19 heeft eene voorrede blz. 1 — 36, 

 gelijk aan die in het boek van Noot 17, maar niet andere letter 

 gedrukt: bovendien is zij op de laatste bladzijden met nieuwe 

 opgaven vermeerderd. Er komen 23 kaarten in voor. 



Het werk van Noot 20 heb ik niet te zien kunnen krijgen. 



Omtrent dit merkwaardige werk, het eerste in zijne soort, 

 vindt men merkwaardige bijzonderheden in eene hoogduitsche 

 vertaling //üesz Spiegels der Seefart" 22 ). De vertaler //richart 

 slot boem daventriensis" zegt daaromtrent. 



„Jjpaf éid) funben Lucas Johan Wagener, cin tt>ol)li>eréod?ter 

 $ünétreid)er/ tnb nxptberümbter tyylotl tnb || ©c&ijfé ©teurman 

 ju (Encfyüéen/ t>nb ntt attein ton tunüt ber ©eefart onb atbvaud) 

 ber 3nëtrument || (roelcfyé ban aud) anbre oor if>n get^an) avtlid) 

 gel>anMet/ éonber and) alle $?eer 23jfere ober (Eüéten || bepnpa 

 ton gang Europa in 47, Saffeln ober @arten... || «.. || ojfentlicty 

 ané lieert brad;t. 21léo baé éo lange bie £öelt geétanben ber; 

 gleizen || roercf ton ©eecarten/ in feinem £anb @urope auéjgan; 

 gen. £anbtajfeln ftaben &war ^ gemaft/ aber || ©eecarfen ton 

 éo til £anb/... || ...f)af éid) biéjl>er ju/ niemanb anberé onber; 

 wunben. £Meée || gemelte 47» ©eecarten/ tber tooide er meftr ban 

 20» 3ar gearbett onb ju legt in Srucf bracht/ l)at er in || jroe» 

 unteréd)eitlid)e &üd>er terfaéjt/... || ... || ...tnb éeinb bieée (Er; || 

 emplar/ ob rooi $ie in Jjpollanbtéctyer unb für anber 2anb in einer 

 tnbefanten éprad? beécfyriebë/ bannod? || tm ber ©eecarfen tnb 

 beé ©cétc^teé willen/ nit attetn in £eubtéd?lanb/ éonber nad? 

 3ta(ien/ Jjpiépa; || uien/ grancfreid)/ (Eng&ellanb/ etc. in groter 

 mengen gejogen tnb r>ingcfür)rt roorben." 



Men ziet hieruit, dat dit zeekaartenboek het eerste in zijne 

 soort was, twintig jaren arbeids heeft vereischt, maar dan ook 

 bleek te voldoen aan eene alom gevoelde behoefte. Sloïboem 

 vervolgt nu. 



„£)eéjl)alben er || éid ber gantjen %£dt jum beffen/ burcfr 

 einen Jjpocfygelarte 9)?an [de beroemde mabtinus everaet van 

 Brugge] in £ateintéd)er éprad) fyat laééen tber; || éefjen/ tnb 

 ba$ ein %>\xd) $ónntginUd?er SÏÏateéteit in (Engftetlanb/baé an; 

 ber Jpocfylöblicfyer (Stb'dfy \\ nüéj greberico 2. Zonnig ju £)enn; 

 mare! bnb @ol)n ober Generi (E\§.£). gebebtriert." 



Na die opdracht volgt „£ucaé Wagener jum £eéer" en ook 

 hier ontmoeten wij enkele bijzonderheden van gewicht. 



