O V E K DE 



SPECIFIEKE WARMTE VAN DEN VERZADIGDEN 



DAMP. 



DOOR 



J. D. VAN DER WAALS. 



§. 1. Als een der belangrijkste resultaten, waartoe de mecha- 

 nische theorie der warmte in hare toepassing op stoomwerktui- 

 gen gevoerd heeft, wordt beschouwd het langs theoretischer! weg 

 ontdekte feit, dat er om verzadigden waterdainp te verwarmen 

 warmte aan den damp onttrokken moet worden, als men namelijk 

 tegelijkertijd zorg draagt het volume zoodanig te verkleinen, dat 

 de damp verzadigd blijft. Vroeger had men met pambour aan- 

 genomen, dat een dergelijke toestands verandering zonder uit- 

 wisseling van warmte, heizij in positieven, hetzij in negatieven 

 zin, plaats grijpt. Merkwaardig is het, dat schier tegelijkertijd 

 rankine en clausius het bovengenoemde feit ontdekten, en dat 

 deze ontdekking een der eerste is, waartoe de mechanische theorie 

 der warmte heeft geleid. Reeds in clausius 1 eerste verhandeling : 

 Ueber die bewegende Kraft der Warme, wordt zij medegedeeld. 

 Dat dit resultaat, in weerwil van de ingewikkeldheid van het 

 verschijnsel, waarop het betrekking heeft, zoo vroeg gevonden 

 is, is wel een bewijs dat de mechanische theorie der warmte 

 haar oorsprong heeft gevonden in de begeerte, om, nadat de 

 mechanische moeielijkheden bij de stoomwerktuigen overwonnen 

 waren, haar physische werking te doorgronden. 



Sedert is gevonden, dat niet alleen de waterdamp deze eigen- 

 schap heeft, maar ook andere verzadigde dampen. Alleen ether- 

 damp, ten minste van de dampen, die men daaromtrent, hetzij 

 theoretisch, hetzij praktisch onderzocht heeft, maakt een uitzon- 



